Chó mèo ở yên được trong một căn nhà nghỉ lạ khi có ngay một góc riêng quen mùi, giờ ăn giữ như ở nhà, chỗ đi vệ sinh rõ ràng từ giờ đầu, và người đi cùng chặn trước những chỗ con vật dễ cào, gặm, trốn. Song song, dọn lông và vết bẩn mỗi ngày một ít thay vì dồn đến lúc trả nhà. Làm vậy con vật bớt căng thẳng, cả nhà ngủ yên, và căn nhà của chủ được trả lại như lúc nhận.
Bài này dành cho gia đình đã được chủ nhà đồng ý mang thú cưng tới một căn nhà nghỉ ở Tà Đùng — xã mới của tỉnh Lâm Đồng gồm vùng Đắk Som và Đắk R'Măng cũ. Phần thoả thuận trước với chủ nhà có bài riêng; ở đây là những ngày sống trong căn nhà, từ lúc mở cửa xe tới lúc khoá cửa ra về.
Giờ đầu tiên: để con vật làm quen trước khi thả tự do
Xuống xe sau một chặng dài, chó thường muốn chạy ngay, mèo thường muốn trốn ngay. Cả hai phản ứng đều bình thường, nhưng thả tự do trong một căn nhà và một khu vườn lạ ngay lúc ấy dễ gây chuyện: chó chạy sang vườn hàng xóm, mèo chui vào gầm sàn hay khe mái không chịu ra.
Với chó, dắt dây đi một vòng quanh sân trước, cho nó đi vệ sinh ở chỗ đã hỏi chủ nhà, ngửi các góc, rồi mới vào nhà. Trong nhà vẫn giữ dây trong vài phút đầu, đi qua các phòng mà nó được phép vào, dừng ở góc riêng đã sắp. Cho nó biết những phòng cấm bằng cách đóng cửa phòng đó ngay từ đầu.
Với mèo, mang cả lồng vào một phòng nhỏ đóng kín cửa — phòng ngủ hay phòng tắm rộng — đặt khay cát, nước, ổ nằm trong đó, rồi mới mở lồng. Để mèo tự ra khi nó muốn. Đừng mở lồng giữa phòng khách có cửa kính mở ra hiên. Nhiều con mèo cần cả buổi hay cả ngày mới dám ra khỏi phòng đầu tiên.
Trong lúc con vật làm quen, người lớn đi một vòng kiểm: cửa nào mở ra ngoài được, khe nào dưới bếp, sau tủ đủ cho mèo chui, có dây điện nào chó con có thể gặm. Chặn trước những chỗ ấy đỡ hơn nhiều so với lôi con vật ra sau.
Góc riêng: một mảnh của nhà giữa căn nhà lạ
Thứ quan trọng nhất cho con vật ở chỗ lạ là một góc riêng có mùi quen. Mang theo ổ nằm, tấm lót, chăn cũ của nó, cả đồ chơi gặm quen thuộc. Đừng giặt chúng ngay trước chuyến đi. Đặt góc này ở chỗ yên, khuất gió, không nằm giữa lối đi, không sát cửa ra hiên — thường là một góc phòng khách hay góc phòng ngủ của chủ con vật.
Nhà gỗ ở vùng hồ về đêm lạnh. Con vật nhỏ, lông ngắn hay già cũng thấy lạnh. Kê ổ trên một tấm thảm hoặc tấm xốp để cách sàn, thêm một chiếc chăn mỏng. Không đặt ổ sát máy sưởi hay quạt sưởi.
Nếu con vật quen ngủ trong chuồng hay lồng ở nhà, mang theo và dùng như ở nhà. Chuồng là chỗ an toàn nhất của nó trong căn nhà lạ, đồng thời giữ cho nó không đi lang thang ban đêm, cào cửa hay leo lên giường khi chủ nhà đã dặn không cho.
Một góc riêng ổn định giúp con vật bình tĩnh nhanh hơn. Khi nó đã có chỗ của mình, nó ít tìm chỗ khác để trốn, ít đánh dấu lãnh thổ, ít cào phá.
Nếu đi cùng trẻ nhỏ, dặn trẻ góc ấy là chỗ nghỉ của con vật: không chui vào ổ, không kéo đuôi, không đánh thức khi nó đang ngủ. Con vật căng thẳng ở chỗ lạ có thể gắt gỏng hơn ở nhà, kể cả với trẻ nó vốn quen. Có một chỗ để lui về mà không bị làm phiền giúp nó bình tĩnh, và giữ an toàn cho trẻ.
Ăn uống: giữ giờ, giữ món, giữ chỗ
Đổi chỗ đã là một cú sốc với con vật; đổi thêm thức ăn thì dạ dày dễ phản ứng. Mang đủ thức ăn quen thuộc cho cả chuyến và dư thêm vài bữa, vì ở vùng quê quanh hồ không dễ mua đúng loại. Giữ giờ ăn như ở nhà.
Đặt bát ăn và bát nước ở một chỗ cố định, tốt nhất trên sàn gạch của bếp hoặc trên một tấm khăn, tấm nhựa lót để nước không đổ thẳng xuống sàn gỗ. Sàn gỗ thấm nước lâu ngày sẽ phồng, ố, và chủ nhà biết ngay khi kiểm nhà.
Không cho con vật ăn đồ ăn của người dư từ bữa nấu, nhất là xương gà, xương cá, đồ nhiều dầu mỡ, hành tỏi. Bếp nhà nghỉ là bếp mở, nồi niêu để trên mặt bếp; giữ chó không nhảy lên mặt bếp, đậy kín thức ăn thừa, đổ rác vào thùng có nắp.
Nước uống cho con vật nên là nước sạch, không phải nước ao hay nước đọng trong vườn. Nếu nhà dùng nước giếng, đun sôi để nguội cho chắc. Con vật ở chỗ mát thường ít uống; để ý xem nó có uống đủ không, nhất là sau khi đi dạo.
Đi vệ sinh: rõ chỗ từ đầu, dọn ngay
Với chó, hỏi chủ nhà khu nào ở sân hay vườn được dùng cho chó đi vệ sinh, rồi dắt nó tới đúng chỗ đó ngay khi xuống xe và mỗi lần sau đó. Chó ở chỗ lạ dễ đánh dấu lãnh thổ trong nhà, nhất là chó đực. Dắt ra ngoài thường xuyên hơn ở nhà trong ngày đầu, khen thưởng khi nó làm đúng chỗ.
Nhặt chất thải ngay, kể cả ngoài vườn. Mang túi nhặt chuyên dụng hoặc túi nilon, buộc kín, bỏ vào thùng rác có nắp mà chủ nhà chỉ. Ở vùng quê, rác có thể không được thu gom hằng ngày; để túi chất thải ngoài trời sẽ có mùi, ruồi, và chó hàng xóm bới.
Với mèo, mang khay cát quen thuộc và cát vệ sinh đủ dùng. Đặt khay ở phòng tắm hoặc góc khuất có sàn gạch, không đặt trên sàn gỗ hay thảm. Thay cát thường xuyên, nhất là ngày mưa khi căn nhà kín cửa và mùi dễ đọng. Cát đã dùng gói kín, bỏ vào thùng rác, không đổ xuống bồn cầu hay ra vườn.
Nếu con vật lỡ đi vệ sinh trong nhà, lau ngay bằng khăn giấy, rồi lau lại bằng nước sạch và chất tẩy mùi chuyên dụng cho thú cưng mang theo. Mùi còn lại sẽ kéo con vật quay lại chỗ đó lần sau.
Ngày mưa dầm, việc dắt chó ra ngoài khó hơn. Mang áo mưa cho chó nếu nó quen mặc, hoặc chọn chỗ có mái che gần nhà mà chủ nhà cho phép. Đừng vì ngại mưa mà để chó nhịn quá lâu; con vật nhịn lâu ở chỗ lạ dễ đi bừa trong nhà, và khi đó việc dọn còn mất công hơn một lần mặc áo mưa ra sân.
Chặn trước chỗ cào, gặm và trốn
Sofa và ghế bọc vải. Phủ tấm vải riêng mang theo, hoặc đóng cửa phòng có sofa khi không có người. Mèo cào sofa nhà người là chuyện hay gặp nhất.
Cửa gỗ và khung cửa. Chó bị nhốt một mình hay cào cửa đòi ra. Đừng để chó một mình trong phòng đóng kín; nếu phải ra ngoài, để nó trong chuồng quen thuộc.
Dây điện, dây sạc, chân bàn gỗ. Chó con và chó đang mọc răng gặm mọi thứ. Gom dây lên cao, mang theo đồ gặm của nó, đánh lạc hướng khi nó bắt đầu gặm đồ của nhà.
Gầm sàn, khe sau tủ, khe mái. Mèo sợ hãi hay chui vào những chỗ này. Chặn khe bằng thùng, vali trước khi thả mèo ra khỏi phòng đầu tiên.
Cây cảnh và đồ trang trí. Mèo thích nhảy lên kệ, gạt đồ xuống; chó thích đào chậu cây. Chuyển chậu cây và đồ dễ vỡ lên cao hoặc vào phòng đóng cửa, chụp ảnh vị trí để trả lại đúng chỗ.
Dọn lông mỗi ngày một ít
Lông thú cưng là lý do số một khiến chủ nhà ngại nhận khách có chó mèo. Đợi tới hôm trả nhà mới dọn thì không bao giờ sạch hết: lông đã bám vào thảm, khe sàn, rèm, nệm ghế, len vào chăn ga. Cách làm đúng là dọn mỗi ngày một ít.
Mang theo cây lăn bụi lông, một cây chổi cao su hoặc găng tay cao su để vuốt lông khỏi vải, vài chiếc khăn lau. Mỗi tối, lăn qua tấm phủ sofa, quét khu góc riêng của con vật, giũ tấm lót ra ngoài hiên. Chải lông cho con vật ngoài sân hay ngoài hiên mỗi sáng, không chải trong nhà.
Mùa mưa, chó đi dạo về thường ướt và dính bùn đất đỏ. Đặt một tấm khăn cũ ở cửa, lau chân và lau người trước khi cho vào. Đất đỏ dính vào sàn gỗ, ga giường rất khó tẩy; ngăn từ cửa dễ hơn nhiều.
Ngày trả nhà, dành thêm thời gian kiểm kỹ: dưới giường, sau sofa, góc phòng, rèm cửa. Cất hết đồ của con vật, đổ bát nước, mang đi rác chất thải. Báo chủ nhà nếu có gì hư hỏng. Một căn nhà trả lại sạch, không mùi, là món quà tốt nhất cho chủ nhà và cho những người mang thú cưng tới sau.
Khi con vật căng thẳng, không ăn hay kêu suốt đêm
Có những con vật không quen được chỗ lạ dù chủ đã chuẩn bị đủ. Dấu hiệu căng thẳng: không ăn, trốn suốt, thở gấp, rên hay kêu liên tục, đi vệ sinh lung tung, cào cửa đòi ra. Đêm đầu có thể như vậy; nếu kéo dài, cần nghĩ lại.
Trước hết, giảm kích thích: giữ con vật trong một phòng yên, ít người qua lại, ánh sáng dịu, có đồ quen. Ngồi gần, nói khẽ, không ép nó ra ngoài. Mùa mưa ở Tà Đùng hay có giông chiều; nhiều con chó sợ sấm. Lúc có giông, đóng cửa, kéo rèm, ngồi cạnh con vật, bật một âm thanh đều để che bớt tiếng sấm.
Nếu con vật không ăn quá một ngày, nôn, tiêu chảy hay có biểu hiện bất thường, liên hệ bác sĩ thú y quen để hỏi. Cơ sở thú y quanh hồ có thể ở xa; hỏi chủ nhà trước và lưu thông tin.
Một nguyên nhân hay bị bỏ qua là lạnh. Chó lông ngắn, chó nhỏ, mèo già ở nhà gỗ đêm vùng đồi có thể run, cuộn tròn và không chịu ăn. Thêm chăn vào ổ, đóng cửa sổ, mặc áo cho chó nếu nó quen, rồi xem con vật có khá hơn không trước khi lo những chuyện khác.
Có khi về sớm là lựa chọn đúng cho con vật. Một chuyến đi mà thú cưng hoảng sợ suốt thì không ai trong nhà được nghỉ thật. Lần sau, có thể cho nó tập ở chỗ lạ gần nhà trước, hoặc gửi ở nơi trông thú cưng quen.
Câu hỏi thường gặp
Mang mèo tới nhà nghỉ lạ thì thả ra thế nào?
Mang cả lồng vào một phòng nhỏ đóng kín cửa, đặt sẵn khay cát, nước, ổ nằm rồi mới mở lồng để mèo tự ra. Chặn khe gầm sàn, sau tủ trước khi cho mèo ra các phòng khác. Không mở lồng ở phòng có cửa kính mở ra hiên.
Chó đi vệ sinh ở đâu khi ở nhà nghỉ?
Hỏi chủ nhà khu nào ở sân hay vườn được dùng, dắt chó tới đúng chỗ ngay khi xuống xe và mỗi lần sau đó. Nhặt chất thải ngay, buộc kín, bỏ vào thùng rác có nắp chủ nhà chỉ, kể cả khi ở ngoài vườn.
Làm sao để không để lại lông chó mèo trong nhà nghỉ?
Phủ sofa và giường bằng tấm riêng, chải lông ngoài hiên mỗi sáng, lăn bụi lông và quét góc của con vật mỗi tối. Ngày trả nhà kiểm dưới giường, sau sofa, rèm cửa. Dọn mỗi ngày một ít sạch hơn dồn tới cuối.
Có nên cho chó ăn đồ ăn thừa của bữa nấu không?
Không nên. Đổi thức ăn đột ngột dễ làm con vật đau bụng, và xương gà, xương cá, đồ nhiều dầu, hành tỏi có thể gây hại. Mang đủ thức ăn quen cho cả chuyến, giữ giờ ăn như ở nhà, đậy kín thức ăn thừa.
Chó sợ sấm khi ở nhà nghỉ mùa mưa thì làm gì?
Đóng cửa, kéo rèm, giữ chó trong phòng yên có ổ quen hoặc chuồng của nó, ngồi cạnh, bật một âm thanh đều để che tiếng sấm. Không để chó một mình hay buộc ngoài sân lúc có giông vì nó dễ hoảng chạy.
Thú cưng không ăn ở nhà nghỉ có đáng lo không?
Đêm đầu bỏ bữa có thể là căng thẳng bình thường. Nếu không ăn quá một ngày, nôn, tiêu chảy hay có biểu hiện lạ, hỏi bác sĩ thú y quen. Cơ sở thú y quanh hồ có thể xa, nên hỏi chủ nhà và lưu thông tin từ trước.