Cách rà an toàn một căn nhà nghỉ khi có trẻ nhỏ là đi một vòng toàn bộ căn nhà ở ngang tầm mắt trẻ ngay sau khi nhận nhà, theo thứ tự: lối ra ngoài và mép hiên, cầu thang, cửa kính, ổ điện và dây điện, bếp, phòng tắm, rồi đồ đạc nhỏ có thể nuốt. Việc này mất chừng nửa giờ, cần vài món nhỏ mang theo, và nên làm trước khi thả trẻ chơi tự do.
Nhà nghỉ quanh hồ Tà Đùng thường là nhà gỗ, nhà khung có hiên rộng nhìn ra hồ, nhiều căn có gác lửng hoặc tầng dựng trên triền dốc. Chúng đẹp vì thoáng và mở, nhưng chính độ mở ấy là thứ cha mẹ phải xử lý. Bài này đi qua từng góc, nói rõ nhìn gì và làm gì với đồ tự mang, không phải tháo lắp hay đóng đinh gì vào nhà của chủ.
Túi đồ an toàn nhỏ nên mang theo
Vài món nhẹ, gọn trong một túi zip, giúp xử lý phần lớn tình huống mà không làm hỏng nhà người khác:
- Nút bịt ổ điện loại cắm vào, chừng mười cái, vì nhà nghỉ thường có ổ cắm ở sát sàn cạnh giường và ghế sofa.
- Băng dính giấy loại dễ bóc, không để lại keo, dùng để dán tạm dây điện, đánh dấu cửa kính, giữ cánh tủ.
- Vài đai khoá ngăn kéo, cánh tủ loại dán hoặc loại dây vòng, tháo ra không để vết.
- Miếng xốp bọc góc bàn, hoặc đơn giản là khăn dày quấn quanh góc bàn kính thấp.
- Một thảm chống trơn cho phòng tắm và một đèn ngủ cắm điện nhỏ cho lối từ phòng ngủ ra nhà vệ sinh.
- Một tấm chắn cầu thang gấp gọn nếu con đang tuổi bò và tập đi, hoặc ít nhất là cuộn dây và kẹp để tạm chắn.
Khi trả nhà, gỡ hết và kiểm lại một lượt. Một miếng băng dính sót trên mặt kính là thứ chủ nhà nhớ lâu hơn mọi lời cảm ơn. Bộ túi này dùng lại được cho mọi chuyến đi, không riêng Tà Đùng, nên chuẩn bị một lần là xong.
Lối ra ngoài và mép hiên: nguy cơ lớn nhất của nhà trên đồi
Phần lớn căn nhà nghỉ quanh hồ có hiên gỗ hoặc sàn bê tông nhô ra phía triền dốc để đón view. Mặt hiên có khi cao hơn mặt đất bên dưới cả mét hay hơn, vì nhà dựng trên sườn đồi. Lan can thường được làm cho đẹp và thoáng: vài thanh ngang, dây cáp căng, hoặc kính thấp. Với người lớn đó là chỗ tựa; với trẻ tập trèo, thanh ngang là bậc thang.
Việc đầu tiên khi nhận nhà là đứng ở hiên và nhìn: khoảng hở giữa các thanh có lọt được đầu và thân một đứa trẻ không; có ghế, chậu cây, thùng gỗ nào kê sát lan can để trẻ trèo lên không. Nếu có, kéo những đồ đó vào giữa hiên. Nếu lan can thưa, quy ước rõ với cả nhà: trẻ chỉ ra hiên khi có người lớn ngồi ngoài đó, và cửa ra hiên luôn khép khi không ai trông.
Kiểm cả chốt cửa. Nhiều nhà nghỉ dùng cửa trượt hoặc cửa kính lùa, trẻ ba bốn tuổi đẩy được dễ dàng. Nếu chốt nằm thấp, có thể dùng một đoạn băng dính giấy dán chéo để báo động hoặc kê một vật cản nhẹ trên ray. Đừng khoá kín cửa ra hiên bằng cách nào khiến người lớn khó mở khi cần thoát ra nhanh.
Nếu căn nhà có tầng trệt dựng trên cột phía dốc, khoảng trống dưới sàn cũng là chỗ trẻ lớn thích chui vào khám phá. Ở đó thường tối, ẩm, có thể có vật liệu thừa, đinh, hoặc côn trùng trú. Dặn trẻ không chui xuống gầm nhà, và nhìn qua một lượt để biết có gì dưới đó.
Ngoài sân, nhìn lối đi từ cửa ra chỗ để xe. Bậc đá, bậc gỗ, đường đất đỏ dốc xuống, mùa mưa rêu bám rất trơn. Trẻ nhỏ đi lối này nên được nắm tay, kể cả khi trẻ nằng nặc đòi tự đi.
Cầu thang và gác lửng
Gác lửng là thứ làm trẻ lớn mê căn nhà, và là thứ làm cha mẹ trẻ nhỏ mất ngủ. Cầu thang trong nhà nghỉ thường là cầu thang gỗ dốc, bậc hở, có khi chỉ có tay vịn một bên. Trẻ đang tuổi bò rất thích bò lên, và nguy hiểm nhất là lúc trẻ quay đầu bò xuống.
Nếu mang theo tấm chắn cầu thang loại kẹp ép không cần khoan, đặt ở chân cầu thang là đủ cho trẻ đang bò. Nếu không có, có thể kê tạm vali hoặc chăn cuộn chặn bậc đầu, nhưng đây chỉ là cách làm chậm trẻ, không thay được người trông. Với nhà có gác lửng làm chỗ ngủ, cân nhắc để người lớn ngủ trên gác và trẻ ngủ dưới, thay vì ngược lại.
Mép gác lửng cũng cần nhìn kỹ. Có căn làm lan can thấp hoặc thưa để giữ view từ trên gác nhìn xuống. Không cho trẻ chơi trên gác một mình, không đặt đệm ngủ của trẻ sát mép. Trẻ lớn hơn thì dặn: không chạy, không ném đồ từ trên xuống, không ngồi vắt chân qua lan can.
Buổi tối, bật một đèn nhỏ ở chân cầu thang. Người lớn đi lên xuống ban đêm trong nhà lạ cũng dễ trượt chân, nhất là khi đang bế con.
Cửa kính, ổ điện và dây điện
Cửa kính lớn nhìn ra hồ. Kính trong suốt, sạch, buổi sáng phản chiếu ít nên trẻ chạy từ phòng ra hiên rất dễ đâm thẳng vào. Dán vài mẩu băng dính giấy ngang tầm mắt trẻ để báo có kính, gỡ ra khi trả nhà.
Ổ điện sát sàn. Nhà nghỉ hay bố trí ổ cắm thấp cạnh giường, cạnh sofa để khách sạc điện thoại. Bịt hết những ổ trẻ với tới, chừa lại một hai ổ cho người lớn dùng và để sạc trên cao.
Dây sạc, dây đèn, dây quạt sưởi. Dây điện vắt ngang lối đi khiến trẻ vấp, dây sạc buông thõng khiến trẻ kéo rơi điện thoại hay cục sạc nóng. Gom dây lên mặt bàn, dán sát chân tường.
Thiết bị sưởi. Một số nhà có quạt sưởi hoặc máy sưởi dầu vào mùa lạnh. Đặt xa giường trẻ, xa rèm, không phơi đồ lên trên, và không để trẻ chạm tay vào mặt nóng.
Dây rèm, dây treo trang trí. Dây kéo rèm, dây treo đèn, dây đan trang trí kiểu nhà gỗ có thể quấn cổ trẻ. Buộc gọn lên cao, ngoài tầm với.
Bếp và phòng tắm
Bếp nhà nghỉ thường nhỏ, mở ra phòng khách, mặt bếp không quá cao. Khi nấu, quay cán nồi chảo vào trong, dùng bếp phía sau trước, và đừng để trẻ đứng sát chân người đang nấu. Hỏi chủ nhà van khoá tổng bình ga ở đâu; sau bữa tối khoá lại là thói quen tốt. Dao, kéo, dụng cụ mở hộp thường được để trong ống trên mặt bếp — gom vào ngăn kéo cao.
Bình nước nóng, ấm siêu tốc, nồi cơm điện là những thứ gây bỏng hay gặp nhất với trẻ. Đặt sâu vào trong mặt bếp, dây điện không buông xuống mép. Ở vùng lạnh, người lớn hay pha trà nóng ngồi uống trên bàn thấp ngoài phòng khách — đó cũng là lúc trẻ đi ngang và quờ tay.
Phòng tắm nhà nghỉ có thể lát đá tự nhiên hoặc gạch bóng, sàn ướt rất trơn. Trải thảm chống trơn mang theo, để một chiếc ghế nhựa thấp nếu cần tắm cho trẻ ngồi. Thử nhiệt độ nước nóng trước bằng tay người lớn; một số bình nóng lạnh để nhiệt cao, nước ra rất nóng. Không để trẻ một mình trong phòng tắm có xô chậu đầy nước, kể cả vài phút.
Hoá chất tẩy rửa, nước lau sàn, xịt côn trùng thường để dưới bồn rửa hoặc góc phòng tắm. Chuyển lên cao hoặc đóng đai cánh tủ.
Đồ đạc nhỏ, đồ trang trí và những thứ trẻ có thể nuốt
Nhà nghỉ kiểu home hay được trang trí cho có hồn: một khay sỏi trắng, vài quả thông, hạt cà phê rang đựng trong lọ thuỷ tinh, nến thơm, tượng gỗ nhỏ, cành khô cắm bình. Với người lớn đó là chi tiết đẹp; với trẻ dưới ba tuổi, sỏi và hạt là thứ cho vào miệng.
Gom tất cả những món vừa tầm tay trẻ và nhỏ hơn nắm tay của trẻ vào một chỗ cao, chụp ảnh lại vị trí ban đầu bằng điện thoại để khi trả nhà xếp lại đúng chỗ. Chủ nhà thường rất quý khách làm điều này, vì đồ trang trí của họ không vỡ, không mất.
Thuốc men của người lớn, viên pin cúc áo trong điều khiển, bật lửa, diêm, thuốc đuổi muỗi dạng viên hay dạng nhang cũng phải lên cao. Kiểm cả túi xách của người lớn đi cùng: ông bà hay để thuốc trong túi đặt dưới sàn. Thức ăn của thú cưng, nếu có, cũng nên cất kín vì trẻ bò dễ bốc ăn thử.
Cuối cùng, nhìn xem có cây cảnh nào trong nhà không. Một vài loại cây trang trí có nhựa gây kích ứng nếu trẻ nhai lá. Nếu không biết là cây gì, chuyển chậu lên cao hoặc ra hiên là cách đơn giản nhất.
Quy ước trong nhà: phần không đồ nghề nào thay được
Mọi thứ ở trên giúp giảm nguy cơ, nhưng thứ giữ trẻ an toàn nhất vẫn là người lớn biết mình đang trông. Trong một căn nhà nghỉ đông người — ông bà, cô chú, nhóm bạn có con — rủi ro lớn nhất là ai cũng nghĩ người khác đang để mắt. Một cách đơn giản là chia ca: mỗi giờ hay mỗi buổi có một người lớn được giao trông trẻ, người đó không cầm điện thoại, không nấu ăn.
Nói với trẻ lớn ba bốn luật thật ngắn, nhắc lại mỗi sáng: không ra hiên một mình, không lên gác khi không có người lớn, không vào bếp khi đang nấu, không ra khỏi cổng. Trẻ ở chỗ mới hay háo hức, nghe được luật ngắn dễ hơn một bài giảng dài.
Ghi vào điện thoại số liên hệ của chủ nhà và địa chỉ căn nhà theo địa giới mới — thôn, xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng — kèm vị trí trên bản đồ. Khi có chuyện cần gọi trợ giúp, nói được mình đang ở đâu là việc đầu tiên, và ở vùng đồi quanh hồ, nhiều căn không có số nhà rõ ràng.
Mỗi tối trước khi đi ngủ, người lớn cuối cùng đi một vòng ngắn: khoá van ga, rút ấm siêu tốc, đóng cửa ra hiên, tắt quạt sưởi gần rèm, kiểm cầu thang đã chắn chưa. Năm phút ấy giúp cả nhà ngủ yên, và sáng hôm sau trẻ dậy sớm hơn bố mẹ cũng không tự đi ra được những chỗ nguy hiểm trong lúc mọi người còn ngủ.
Câu hỏi thường gặp
Nên mang những đồ gì để làm an toàn nhà nghỉ cho trẻ?
Nút bịt ổ điện, băng dính giấy dễ bóc, đai khoá ngăn kéo và cánh tủ loại không để vết, miếng bọc góc bàn, thảm chống trơn phòng tắm, đèn ngủ nhỏ, và tấm chắn cầu thang gấp gọn nếu trẻ đang tuổi bò.
Nhà nghỉ có lan can hiên thưa thì xử lý thế nào?
Kéo ghế, chậu cây, thùng gỗ ra xa lan can để trẻ không trèo lên được, quy ước trẻ chỉ ra hiên khi có người lớn ngồi ngoài đó và luôn khép cửa ra hiên khi không có ai trông. Không tự đóng thêm gì vào nhà của chủ.
Có nên để trẻ ngủ trên gác lửng không?
Với trẻ nhỏ thì không nên. Cầu thang dốc, lan can gác thường thấp và thưa. Để người lớn ngủ trên gác, trẻ ngủ ở tầng dưới, và bật đèn nhỏ ở chân cầu thang cho người lớn đi lại ban đêm.
Rà an toàn nhà nghỉ mất bao lâu?
Khoảng nửa giờ nếu làm theo thứ tự: lối ra ngoài và hiên, cầu thang, cửa kính, ổ điện và dây, bếp, phòng tắm, đồ trang trí nhỏ. Nên làm ngay sau khi nhận nhà, trước khi thả trẻ chơi tự do.
Dọn đồ trang trí của chủ nhà có bị phiền không?
Thường chủ nhà quý khách làm việc này vì đồ không vỡ, không mất. Chụp ảnh vị trí ban đầu, gom vào chỗ cao, khi trả nhà xếp lại đúng như cũ và gỡ hết băng dính, nút bịt mình đã dùng.
Ngoài đồ nghề, điều gì giữ trẻ an toàn nhất trong nhà nghỉ?
Một người lớn được giao trông trẻ theo từng ca, không cầm điện thoại, không vừa trông vừa nấu ăn. Nhà đông người lớn càng dễ ai cũng tưởng người khác đang trông, nên chia ca rõ ràng là cách chắc chắn nhất.