Ở nhà nghỉ Tà Đùng vài tuần, cách giặt giũ đỡ mệt nhất là giặt ít mà đều: mỗi lần một mẻ nhỏ, giặt vào buổi sáng những ngày có nắng, phơi ngoài trời tới đầu giờ chiều rồi thu vào trước khi sương và mưa chiều đến. Ngày mưa dầm thì phơi trong nhà nơi thoáng gió, giãn quần áo ra, và để dành đồ dày như chăn, áo len cho những ngày khô.
Khách hai đêm chỉ mang đồ đủ mặc rồi mang đồ bẩn về nhà. Người ở hai tuần hay một tháng thì khác, giặt giũ thành một việc trong nếp sống hằng tuần. Ở vùng đồi quanh hồ, không khí sáng sớm và chiều tối thường ẩm, mùa mưa có những đợt mưa liền nhiều ngày, nên giặt xong mà phơi không khô là chuyện rất dễ gặp. Bài này nói chuyện đó ở góc khách ở dài ngày, không bàn kỹ thuật chống ẩm cho nhà ở.
Hỏi chủ nhà ba điều trước khi đến
Điều thứ nhất là có máy giặt không, và dùng ở đâu. Một số căn nhà nghỉ có máy giặt riêng trong căn, nhiều nơi có một máy dùng chung đặt ở khu nhà chủ, có nơi không có máy, khách gửi giặt theo bao. Biết trước để mang đồ và xà phòng giặt cho phù hợp, và để tính khoản giặt vào thoả thuận nếu cần.
Nếu dùng máy chung, hỏi luôn máy có chế độ vắt mạnh không, có cần tự mang nước giặt không, và giờ nào thì tiện cho nhà chủ. Một chi tiết nhỏ như vậy giúp tránh cảnh mang một bao đồ sang mà máy đang bận hoặc không có gì để giặt.
Điều thứ hai là phơi ở đâu. Hỏi có dây phơi hoặc giá phơi ngoài trời không, có mái che không, có chỗ phơi trong nhà khi trời mưa không. Một căn rất đẹp có thể không có một mét dây phơi nào vì được thiết kế cho khách ở hai đêm; với người ở lâu, đó là thiếu sót lớn.
Điều thứ ba là chăn ga và khăn tắm: ai giặt, bao lâu một lần. Nếu chủ nhà nhận thay định kỳ, anh chị đỡ được phần giặt nặng nhất. Nếu tự lo, chăn dày mùa lạnh giặt máy gia đình khó, phơi lâu khô, nên hỏi chỗ gửi giặt gần nhất. Ba câu hỏi này mất một phút, nhưng quyết định cả tháng anh chị có phải loay hoay với quần áo ẩm hay không.
Lịch giặt theo thời tiết trong tuần
Không cần lịch cứng theo thứ, mà nên giặt theo trời. Dưới đây là cách nhiều người ở lâu vùng đồi vẫn làm:
| Thời tiết | Giặt gì | Phơi thế nào |
|---|---|---|
| Sáng nắng, chiều có thể mưa | Đồ mỏng, đồ lót, khăn nhỏ | Phơi ngoài trời từ sớm, thu vào trước đầu giờ chiều |
| Mấy ngày khô ráo liền | Đồ dày, áo khoác, chăn mỏng, khăn tắm | Phơi ngoài trời, lật mặt giữa trưa, thu trước khi sương xuống |
| Mưa dầm, âm u | Chỉ đồ thật cần, mẻ nhỏ | Vắt kỹ, phơi trong nhà nơi thoáng, giãn khoảng cách |
| Lạnh, ẩm, sương nhiều | Hạn chế giặt đồ dày | Đợi ngày khô, mặc thêm lớp thay vì giặt áo len |
Nguyên tắc chung: đừng để dồn đồ bẩn tới khi hết đồ mặc mới giặt. Lúc ấy thường trùng ngay một đợt mưa, và anh chị phải phơi một mẻ lớn trong nhà ẩm, quần áo lâu khô và dễ có mùi.
Phơi trong nhà khi mưa dầm mà không có mùi
Vắt thật kỹ. Máy giặt có chế độ vắt mạnh thì dùng; giặt tay thì vắt kỹ từng món, đồ dày có thể cuộn trong khăn khô rồi ép cho bớt nước. Nước còn trong vải càng ít, thời gian khô càng ngắn và càng ít mùi.
Giãn khoảng cách giữa các món. Đồ phơi sát nhau không có không khí lưu thông. Thà phơi ít món một lần, cách nhau một gang tay, còn hơn dồn kín một giá phơi.
Chọn chỗ có gió. Trong nhà, gần cửa sổ hé mở về phía khuất mưa, hoặc dưới hiên có mái thường là chỗ khô nhanh nhất. Tránh phơi trong phòng ngủ đóng kín, vừa lâu khô vừa làm phòng ẩm thêm.
Dùng quạt nếu có. Một chiếc quạt thổi nhẹ vào giá phơi giúp khô nhanh hơn hẳn. Không phơi đồ trùm lên máy sưởi hay đèn, vì có nguy cơ cháy.
Giặt mẻ nhỏ, đều. Mỗi ngày một mẻ nhỏ, phơi trong nhà, dễ hơn nhiều so với một mẻ lớn mỗi tuần.
Chăn, khăn tắm và đồ len: phần nặng nhất
Chăn dày là thứ khó giặt nhất khi ở nhà nghỉ. Ngoài kích thước, chăn bông, chăn lông khi ngấm nước rất nặng, vắt không ra, phơi một hai ngày nắng vẫn có thể còn ẩm ở giữa. Nếu chủ nhà thay chăn ga định kỳ thì đó là cách tốt nhất. Nếu không, trước khi tự giặt, hỏi chỗ gửi giặt có máy sấy, hoặc chỉ giặt vỏ chăn và phơi ruột chăn ngoài nắng cho thoáng.
Khăn tắm dùng hằng ngày ở vùng ẩm rất dễ có mùi nếu không khô hẳn giữa hai lần dùng. Mang theo hai ba chiếc mỗi người để thay vòng, treo khăn dang rộng thay vì vắt gọn trên móc, và mang ra hiên phơi những lúc có nắng. Khăn đã có mùi thì giặt riêng, phơi nắng kỹ.
Ruột gối cũng hay bị bỏ quên. Ở nơi ẩm, gối dùng nhiều tuần dễ có mùi dù vỏ gối đã thay. Ngày nắng, mang gối ra hiên phơi vài giờ, lật mặt giữa trưa, tối về giấc ngủ dễ chịu hơn hẳn. Nếu gối của căn nhà đã có mùi từ đầu, nói với chủ nhà để được đổi, đừng chịu đựng cả tháng.
Đồ len và áo khoác dày không cần giặt thường xuyên. Mặc một lớp áo mỏng bên trong để giữ áo len sạch lâu, giặt áo mỏng thay vì giặt áo len. Khi giặt, giặt nhẹ bằng nước mát, không vắt xoắn, phơi nằm ngang trên giá cho khỏi dãn. Áo khoác gió, áo mưa thì chỉ cần lau, phơi khô sau mỗi lần ướt.
Giặt tay hay gửi giặt: chọn theo kỳ ở
Với một hai người ở hai tuần, giặt tay đồ nhỏ hằng ngày là đủ. Mỗi tối tắm xong giặt luôn bộ đồ vừa thay, vắt kỹ, sáng ra mang ra hiên phơi. Cách này không bao giờ để dồn đồ, không cần máy giặt, và rất hợp với nếp sống chậm của kỳ nghỉ. Chỉ cần một chậu nhỏ, một bánh xà phòng và chỗ phơi.
Với gia đình có trẻ nhỏ hay ở cả tháng, máy giặt gần như là cần thiết, vì lượng đồ mỗi ngày nhiều hơn hẳn. Nếu căn không có máy riêng, hỏi giờ dùng máy chung để không trùng với nhà chủ hay khách khác, và nhớ lấy đồ ra ngay khi máy giặt xong, đồ ướt để trong lồng máy vài giờ ở vùng ẩm rất nhanh có mùi.
Gửi giặt hợp với đồ nặng: chăn, ga, áo khoác dày, hoặc khi gặp đợt mưa dài mà đồ dồn nhiều. Hỏi chủ nhà nơi nhận giặt gần nhất, có sấy khô không, bao lâu thì lấy. Nên đánh dấu hoặc đếm đồ trước khi gửi, chụp một tấm ảnh nhanh, để khi nhận lại dễ đối chiếu. Một kỳ ở dài ngày thường kết hợp cả ba cách, tuỳ tuần, tuỳ trời.
Đồ của trẻ nhỏ và người lớn tuổi đi cùng
Trẻ nhỏ thay đồ nhiều lần trong ngày, nhất là khi chơi ở sân đất đỏ hay ăn uống còn vụng. Mang đủ đồ thay cho trẻ cho hai ba ngày mưa liền, giặt đồ trẻ mỗi ngày, mẻ riêng nếu cần. Đồ trẻ mỏng, nhỏ, khô nhanh hơn đồ người lớn, nên ưu tiên phơi đồ trẻ ở chỗ thoáng nhất.
Người lớn tuổi thường cần đồ ấm hơn và khô hẳn. Áo hơi ẩm mặc vào buổi sáng lạnh rất khó chịu với ông bà. Để riêng một hai bộ đồ ấm đã khô hẳn trong túi kín có gói hút ẩm, dành cho những ngày mưa dầm. Khăn tắm của ông bà cũng nên thay và phơi khô thường xuyên hơn.
Nếu có người cần thay đồ nhiều do sức khoẻ, nên báo chủ nhà từ đầu để hỏi chỗ giặt, chỗ phơi phù hợp, và mang theo đủ tấm lót, khăn, để không phải giặt gấp trong ngày mưa.
Cất quần áo cho khỏi ẩm mốc trong nhiều tuần
Ở lâu trong một căn nhà vùng đồi mùa mưa, quần áo để trong vali hoặc tủ kín vài tuần có thể bắt đầu có mùi ẩm, đồ da và đồ len có thể lên mốc. Không phải lỗi của căn nhà, mà là chuyện bình thường của vùng có độ ẩm cao.
Một vài cách giữ đồ: không cất đồ chưa khô hẳn, dù chỉ hơi ẩm, vì nó làm ẩm luôn cả chồng đồ xung quanh. Để vali mở hoặc hé nắp thay vì đóng kín. Đặt vài gói hút ẩm trong vali, trong tủ, đặc biệt cạnh giày và túi da. Mở cửa tủ vào những giờ trời khô trong ngày cho không khí lưu thông.
Trước ngày về, dành một buổi khô ráo để phơi lại những gì sẽ mang về: áo khoác, đồ len, túi vải. Đồ mang về nhà mà còn ẩm, nhét chặt trong vali qua một chặng đường dài, mở ra ở thành phố sẽ có mùi ngay.
Giày ướt sau một ngày mưa nên nhét giấy báo hoặc giấy vụn vào trong để hút bớt nước, thay giấy sau vài giờ, để ở chỗ thoáng chứ không cất vào tủ. Mang theo một đôi dép trong nhà và một đôi giày dự phòng là cách đơn giản nhất để không phải mang giày ướt hai ngày liền.
Xà phòng, nước giặt và nước thải
Nhiều căn nhà nghỉ quanh hồ dùng nước giếng và có bể tự hoại hoặc hệ thống thoát nước riêng của nhà. Nên dùng lượng xà phòng vừa đủ, không đổ thừa, hạn chế các chất tẩy mạnh. Hỏi chủ nhà nước giặt xả ra đâu, có lưu ý gì không, nhất là với căn nằm gần mép hồ hoặc gần nguồn nước của nhà khác.
Không giặt đồ, đổ nước giặt trực tiếp xuống hồ, suối hay mương. Hồ là nguồn nước và nơi sống của người quanh đó, và những hành động nhỏ như vậy của khách ở lâu cộng lại không còn nhỏ.
Nước giếng ở vùng đồi có nơi hơi cứng hoặc có màu nhẹ sau mưa lớn. Nếu thấy nước đục bất thường, nên hỏi chủ nhà trước khi giặt đồ sáng màu, có khi chỉ cần để lắng hoặc đợi một hai ngày là nước trong lại. Đồ trắng giặt trong nước đục dễ ngả màu, khó tẩy lại khi đang ở xa nhà.
Nếu mang theo nước giặt riêng, nên mang loại dịu, đựng trong chai nhỏ kín nắp. Một gói nhỏ bột hoặc nước giặt cho đồ len, một bánh xà phòng giặt tay cho đồ lót, thường là đủ cho cả tháng của một hai người.
Câu hỏi thường gặp
Nhà nghỉ ở Tà Đùng có máy giặt không?
Tuỳ căn. Có căn có máy giặt riêng, có nơi dùng chung một máy ở khu nhà chủ, có nơi không có và nhận gửi giặt. Với người ở dài ngày, nên hỏi trước khi đặt và hỏi luôn chỗ phơi đồ khi trời mưa, vì đó mới là phần khó nhất.
Mùa mưa ở Tà Đùng phơi đồ có khô không?
Những ngày nắng sáng, mưa chiều thì phơi buổi sáng tới đầu giờ chiều vẫn khô được đồ mỏng. Những đợt mưa dầm liên tục thì khó khô ngoài trời, phải phơi trong nhà nơi thoáng gió, vắt kỹ, giãn đồ, và giặt mẻ nhỏ mỗi ngày thay vì dồn.
Có nên dùng máy sưởi để hong khô quần áo không?
Không nên phủ quần áo lên máy sưởi hay đèn vì nguy cơ cháy. Có thể để giá phơi ở khoảng cách an toàn trong phòng đang bật sưởi, hoặc dùng quạt thổi nhẹ. Cách an toàn nhất vẫn là vắt kỹ, phơi nơi thoáng và chờ ngày có nắng cho đồ dày.
Ở một tháng nên mang bao nhiêu bộ quần áo?
Không cần mang cho cả tháng. Mang đủ cho khoảng một tuần, tính thêm vài bộ dự phòng cho những ngày mưa không giặt được, cộng các lớp giữ ấm. Ở lâu thì giặt đều, mang nhiều chỉ tốn chỗ và thêm đồ phải giữ khỏi ẩm.
Quần áo có mùi ẩm thì xử lý thế nào?
Giặt lại, vắt thật kỹ và phơi nắng nếu có. Nếu chưa có nắng, phơi nơi có gió và để khô hoàn toàn trước khi cất. Kiểm lại chỗ cất đồ: vali đóng kín, tủ không mở, không có gói hút ẩm là những nguyên nhân thường gặp.