Người cần nghỉ thật, sau một giai đoạn làm việc căng, chăm người ốm, hay một biến cố, cần một chỗ ở ít phải quyết định, ít người lạ, ít tiếng ồn, không có giờ giấc bắt buộc và đủ tiện để không phải ra ngoài nhiều. Một căn nhà nghỉ riêng ở Tà Đùng đáp ứng gần đủ những điều ấy, với điều kiện chọn đúng căn: yên, ấm, có bếp đơn giản, không quá xa chỗ mua đồ và có người hỗ trợ khi cần.
Bài này không bàn chuyện chữa bệnh hay tư vấn sức khoẻ; "nghỉ" ở đây là nghỉ ngơi thông thường, ngủ đủ, ăn đúng bữa, bớt việc. Nếu anh chị đang có vấn đề sức khoẻ, nên hỏi bác sĩ trước chuyến đi. Phần còn lại là cách chọn chỗ ở quanh hồ Tà Đùng, xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng, để kỳ nghỉ đúng là nghỉ.
Vì sao đi chơi xong lại mệt hơn
Nhiều người kể rằng sau một kỳ nghỉ, họ về còn mệt hơn lúc đi. Lý do thường không nằm ở quãng đường, mà ở số quyết định phải đưa ra mỗi ngày: hôm nay đi đâu, ăn ở đâu, mấy giờ phải ra khỏi phòng, chỗ này có đẹp không, có đáng không. Với người vừa qua giai đoạn căng, mỗi quyết định nhỏ đều tốn sức.
Kỳ nghỉ đúng nghĩa là kỳ nghỉ ít quyết định. Ngủ dậy không phải nghĩ phải làm gì; ăn khi đói, ngủ khi buồn ngủ; ngồi một chỗ lâu mà không thấy có lỗi. Muốn vậy, chỗ ở phải đủ tốt để không cần đi đâu, và lịch trình phải đủ trống để không có gì phải lỡ.
Một căn nhà riêng có hiên, có bếp, có góc ngồi là chỗ như vậy. Anh chị có thể ở trong đó cả ngày mà không thấy thiếu. Chính khả năng "không đi đâu" ấy là thứ người cần nghỉ thật cần nhất.
Ít người lạ, ít phải giữ ý
Ở khách sạn hay homestay, dù dễ chịu tới đâu, vẫn có những khoảnh khắc phải giữ ý: chào lễ tân, nói chuyện với chủ nhà, xếp hàng ăn sáng cùng khách khác, giữ yên lặng vì phòng bên. Với người bình thường, đó là chuyện nhỏ. Với người đang cạn sức, mỗi lần giao tiếp đều tốn một chút năng lượng.
Căn nhà riêng giảm gần hết những khoảnh khắc ấy. Sau buổi nhận nhà, anh chị có thể không gặp ai cho tới lúc trả nhà, trừ những người mình đi cùng. Muốn mặc đồ ngủ cả ngày, không chải đầu, không nói chuyện, đều được.
Điều này không có nghĩa là cô lập. Nếu muốn trò chuyện, anh chị vẫn có thể ra chợ trung tâm xã, ghé quán cà phê, hỏi chuyện chủ nhà. Khác biệt là giao tiếp trở thành lựa chọn, không phải nghĩa vụ.
Yên là điều kiện đầu tiên
Người cần nghỉ thật nhạy cảm với tiếng ồn hơn bình thường. Tiếng xe tải đêm, tiếng nhạc nhà bên, tiếng máy xát cà phê mùa thu hoạch, tiếng khách ồn ào ở căn kế bên đều có thể làm mất giấc. Vì vậy, khi chọn căn, yên là tiêu chí đặt trước cảnh đẹp.
Hỏi chủ nhà cụ thể: căn nhà cách đường chính bao xa, có sát căn khác không, căn bên cạnh có thường nhận nhóm đông không, quanh nhà có sân phơi, xưởng, quán không. Nếu có thể, chọn căn tách biệt, lùi sâu trong vườn, hướng hiên ra phía hồ hoặc đồi chứ không ra phía đường.
Cũng nên tránh những dịp đông khách như cuối tuần dài, dịp lễ, khi các căn xung quanh có thể kín nhóm đông. Đi giữa tuần, ngoài dịp lễ, vùng hồ yên hơn hẳn.
Yên còn là yên trong đầu. Nếu căn nhà nằm ở chỗ khiến anh chị lo, như đường vào khó, xa người, không biết liên lạc ai, thì dù không một tiếng động, đầu óc vẫn không yên. Vì thế, với người cần nghỉ, một căn yên vừa phải nhưng đủ an tâm tốt hơn một căn yên tuyệt đối mà chơ vơ.
Ấm và dễ ngủ
Giấc ngủ là phần quan trọng nhất của việc nghỉ, và ở vùng cao nguyên, giấc ngủ phụ thuộc vào sự ấm. Một đêm lạnh với chăn mỏng, gió lùa qua khe cửa, có thể làm hỏng cả ngày hôm sau. Hỏi chủ nhà chăn có đủ dày không, có chăn dự phòng không, phòng ngủ có kín gió không.
Ngoài ấm, phòng ngủ cần tối và yên. Rèm che sáng đủ dày giúp không bị đánh thức bởi bình minh nếu muốn ngủ muộn; ngược lại, nếu muốn dậy cùng ánh sáng tự nhiên, mở rèm. Giường êm, gối vừa, có đèn đọc sách cạnh giường là những chi tiết nhỏ giúp giấc ngủ dễ đến.
Mang theo những thứ giúp mình dễ ngủ ở nhà: gối quen, nút tai, mặt nạ che mắt, trà thảo mộc quen uống. Ở chỗ lạ, những đồ quen ấy giúp cơ thể nhận ra đã tới giờ nghỉ.
Bếp đơn giản, ăn đơn giản
Người cần nghỉ thật thường không muốn nấu những bữa cầu kỳ, nhưng cũng không muốn phụ thuộc vào quán. Một căn nhà có bếp đơn giản, nồi cơm điện, ấm đun nước, tủ lạnh nhỏ là đủ để có những bữa ăn đúng giờ, nhẹ nhàng: cháo, canh rau, trứng, cơm với món mặn mua sẵn, trái cây.
Một lần đi chợ ở trung tâm xã cho hai, ba ngày là vừa. Mua rau theo mùa, trứng, thịt hoặc cá, trái cây, sữa. Mang từ nhà một ít đồ khô và gia vị quen để không phải nghĩ nhiều. Nếu không muốn nấu chút nào, hỏi chủ nhà có nhận nấu giúp vài bữa hoặc giới thiệu nơi đặt cơm không.
Ăn đúng bữa, ăn đồ ấm, uống đủ nước là điều đơn giản nhưng hay bị bỏ qua trong những giai đoạn bận. Vài ngày ở vùng hồ với nhịp ăn đều đặn giúp nhiều người thấy cơ thể dễ chịu hơn.
Không xa chỗ mua đồ, có người hỗ trợ
Nghỉ không có nghĩa là trốn tới một nơi hoàn toàn cách biệt. Người đang mệt càng cần chỗ ở không quá xa tạp hoá, chợ, trạm y tế, để khi thiếu gì hay cần gì có thể giải quyết nhanh mà không phải lo. Một căn sâu trên đồi, đường đất dốc, mùa mưa lầy, có thể đẹp nhưng sẽ thành nỗi lo khi cần ra ngoài.
Người hỗ trợ cũng quan trọng. Chủ nhà hoặc người chăm nhà ở gần, trả lời tin nhắn nhanh, sẵn lòng giúp khi bóng đèn cháy hay nước nóng không chạy, giúp khách không phải tự xoay xở những chuyện nhỏ. Với người đang cạn sức, chuyện nhỏ cũng nặng.
Vì vậy, căn lý tưởng cho người cần nghỉ thật thường là căn yên, tách biệt vừa phải, đường vào tốt, cách trung tâm xã không quá xa, có chủ nhà ở gần. Không phải căn đẹp nhất, mà là căn ít lo nhất.
Ngày đầu: đừng lên kế hoạch gì
Người quen làm việc có thói quen lên kế hoạch cho cả kỳ nghỉ: hôm nay ngủ bù, mai đi bộ quanh hồ, ngày kia đọc xong cuốn sách. Kế hoạch ấy, dù nhẹ nhàng, vẫn biến kỳ nghỉ thành một danh sách việc phải làm. Với người cần nghỉ thật, ngày đầu tiên nên trống hoàn toàn.
Tới nơi, nhận nhà, cất đồ, ăn một bữa đơn giản, rồi để mặc thời gian trôi. Ngủ nếu buồn ngủ, ngồi hiên nếu muốn ngồi, nằm nhìn trần nhà cũng được. Không cần chụp ảnh, không cần báo ai, không cần làm gì cho "đáng" chuyến đi. Cơ thể thường biết mình cần gì nếu được để yên.
Từ ngày thứ hai, nếu thấy muốn làm gì đó, như đi bộ, nấu một món, đọc vài chương sách, thì làm. Nếu không, tiếp tục không làm gì. Kỳ nghỉ thành công không đo bằng việc đã làm được bao nhiêu, mà bằng việc khi về anh chị có thấy nhẹ hơn lúc đi hay không.
Mang gì cho một kỳ nghỉ để nghỉ
Danh sách dưới đây ngắn hơn danh sách đồ đi chơi thông thường, vì mục đích là bớt chứ không phải thêm:
- Quần áo thoải mái, áo ấm, tất dày, dép đi trong nhà: ở trong nhà nhiều nên chọn đồ mặc dễ chịu.
- Một, hai cuốn sách giấy: ít làm mỏi mắt hơn màn hình và không có thông báo chen vào.
- Trà, cà phê quen uống, ít đồ ăn khô quen miệng: giúp những bữa nhỏ không phải nghĩ.
- Gối hoặc vỏ gối quen, nút tai, mặt nạ che mắt: cho giấc ngủ đêm đầu.
- Thuốc thường dùng đủ cho cả chuyến và thêm vài ngày dự phòng, nếu đang dùng thuốc theo chỉ định.
- Một cuốn sổ và cây bút, nếu muốn ghi lại vài dòng, không bắt buộc.
Những thứ nên để lại nhà nếu được: máy tính làm việc, tài liệu công việc, danh sách việc chưa xong. Nếu buộc phải mang, cất vào túi riêng và chỉ mở trong giờ đã định.
Bao lâu thì đủ
Một đêm thường không đủ để nghỉ: đêm đầu ở chỗ lạ ngủ chưa sâu, sáng hôm sau đã phải dọn đồ. Hai đêm bắt đầu có một ngày trọn vẹn không làm gì. Ba, bốn đêm trở lên là lúc nhịp thật sự chậm lại: những ngày đầu còn nghĩ về công việc, về những gì đã qua; từ ngày thứ ba, đầu óc bắt đầu trống hơn.
Nếu có thể, nên dành ba đêm trở lên, đi giữa tuần, tắt bớt thông báo công việc. Báo trước cho đồng nghiệp, người thân rằng mình sẽ trả lời chậm. Nếu phải làm việc từ xa, tách rõ giờ làm và giờ nghỉ, đừng để công việc chiếm cả ngày ở căn nhà.
Không có công thức chung. Có người nghỉ được sau hai ngày, có người cần cả tuần. Điều quan trọng là cho phép mình nghỉ đủ, không phải về đúng hạn chỉ vì đã đặt vậy.
Đi một mình hay có người cùng
Người cần nghỉ thật đôi khi muốn đi một mình, để không phải lo cho ai, không phải nói chuyện với ai. Kiểu ở home hợp với điều đó, nhưng cần chuẩn bị kỹ hơn: chọn căn gần dân cư, có chủ nhà ở gần, báo người thân lịch trình và vị trí, lưu sẵn liên lạc khẩn cấp.
Đi cùng một người thân hiểu mình, như vợ chồng, một người bạn thân, cũng là lựa chọn tốt. Người cùng đi có thể lo những việc nhỏ như đi chợ, nấu ăn, liên lạc chủ nhà, để người cần nghỉ chỉ việc nghỉ. Quan trọng là người cùng đi hiểu mục đích chuyến đi là nghỉ, không phải đi chơi, và không kéo người kia vào lịch trình dày.
Tránh đi nhóm đông khi mục đích là nghỉ. Nhóm đông nghĩa là nhiều ý kiến, nhiều hoạt động, nhiều tiếng ồn, và người cần nghỉ khó từ chối khi mọi người rủ đi.
Câu hỏi thường gặp
Ở Tà Đùng vài ngày có giúp giảm căng thẳng không?
Nhiều người thấy dễ chịu hơn sau vài ngày ở nơi yên, mát, ít việc, ngủ đủ. Tuy vậy, đó là nghỉ ngơi thông thường, không thay cho việc khám và điều trị nếu anh chị đang có vấn đề sức khoẻ. Khi cần, nên hỏi bác sĩ trước chuyến đi.
Người cần nghỉ nên chọn căn gần hồ hay gần đường chính?
Nên chọn căn yên nhưng không quá xa: lùi trong vườn, đường vào đã cứng hoá, cách trung tâm xã không quá xa, có chủ nhà ở gần. Căn sát mép hồ, sâu trên đồi đẹp hơn nhưng dễ thành nỗi lo khi cần ra ngoài.
Có nên mang máy tính theo khi đi nghỉ không?
Nếu không bắt buộc, nên để ở nhà. Nếu phải mang, đặt giờ làm việc cố định, ngoài giờ đó tắt máy. Nhiều căn nhà ở vùng hồ sóng không mạnh, đó cũng là lý do tự nhiên để bớt làm việc.
Đi nghỉ một mình ở căn nhà riêng có buồn không?
Có thể có lúc thấy vắng, nhất là buổi tối đầu. Mang theo sách, nhạc, việc tay chân nhẹ như vẽ, đan, viết giúp những giờ ấy dễ chịu. Ra chợ, ghé quán cà phê vào buổi sáng cũng giúp có chút giao tiếp mà không mệt.
Chủ nhà có nấu ăn giúp không?
Tuỳ từng căn. Một số chủ nhà nhận nấu vài bữa hoặc giới thiệu nơi đặt cơm, cần hỏi và đặt trước. Nếu không, chuẩn bị đồ ăn đơn giản, mang ít đồ khô từ nhà, đi chợ một lần ở trung tâm xã là đủ cho hai, ba ngày.