Một ngày mưa dầm từ sáng tới tối ở nhà nghỉ Tà Đùng không phải là ngày hỏng, nếu anh chị chịu đổi cách nhìn: đây là ngày để ở trong một căn nhà đẹp, không phải ngày để đi. Sắp lại nhịp theo buổi thay vì theo điểm đến, giữ căn nhà thoáng và khô để không ai thấy ngột ngạt, chia cho mỗi người một góc riêng, nấu một bữa chậm cùng nhau, và chờ những khoảng tạnh để ra hiên hay đi một vòng ngắn. Làm được vậy, ngày mưa thường lại là ngày mọi người nhớ nhất.
Vùng hồ thuộc xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng — Đắk Som và Đắk R'Măng của Đắk Glong cũ — mùa mưa có những đợt mưa dầm kéo dài cả ngày, khác với giông chiều chỉ một hai giờ. Bài này viết cho người lớn: cặp đôi, nhóm bạn, gia đình đã lớn. Ngày mưa có trẻ nhỏ cần cách khác, có bài riêng trong chuyên mục trẻ nhỏ của trang.
Đổi kỳ vọng trước khi đổi kế hoạch
Cảm giác khó chịu nhất của một ngày mưa thường không đến từ mưa, mà từ cái danh sách việc định làm bị gạch bỏ: định ra hồ, định đi chợ sớm, định chụp ảnh lúc hoàng hôn. Ai trong nhóm cũng thấy tiếc, rồi cả buổi sáng cứ mở ứng dụng thời tiết xem bao giờ tạnh. Ngày trôi qua trong chờ đợi, và chờ đợi là thứ làm người ta mệt nhất.
Người quen đi vùng cao thường làm ngược lại: sáng ra thấy mưa đều, mây sà thấp, họ quyết định luôn rằng hôm nay là ngày ở trong. Không chờ, không tiếc. Việc ra ngoài dời sang ngày khác hoặc bỏ hẳn. Một khi đã quyết, cả nhóm thả lỏng được.
Thật ra kiểu ở home sinh ra cho những ngày như thế. Thuê một căn nhà riêng thay vì một phòng ngủ chính là để có chỗ ngồi, chỗ nấu, chỗ nằm dài, chỗ nhìn ra ngoài. Mưa là lúc những thứ ấy phát huy hết giá trị. Nhìn mưa giăng trên mặt hồ qua cửa kính, nghe mưa rơi trên mái, ngửi mùi đất đỏ và cà phê ướt — người ở thành phố lên đây nhiều khi chỉ để có đúng một buổi như vậy.
Một ngày mưa chia theo buổi
Không cần lịch dày, chỉ cần mỗi buổi có một việc chính để ngày không trôi lửng lơ. Bảng dưới là một gợi ý, mỗi nhóm tự đổi cho hợp:
| Buổi | Việc chính | Gợi ý thêm |
|---|---|---|
| Sáng muộn | Ngủ đủ, dậy không báo thức, ăn sáng chậm trong nhà | Pha cà phê, nhìn mưa trên hồ qua cửa sổ |
| Gần trưa | Cùng nấu một bữa trưa ra hồn | Mỗi người lo một món, không ai phải đứng bếp một mình |
| Đầu chiều | Giờ yên lặng: ngủ trưa, đọc, nằm nghe mưa | Ai thức thì giữ nhỏ tiếng ở phòng chung |
| Chiều | Ra hiên hoặc đi một vòng ngắn nếu tạnh | Áo mưa, dép đi mưa, quay về trước khi trời tối |
| Tối | Bữa tối ấm, trò chuyện, xem một bộ phim tải sẵn | Đi ngủ sớm để mai, nếu nắng, dậy sớm ra hồ |
Điều quan trọng nhất trong bảng là giờ yên lặng đầu chiều. Ở chung cả ngày trong một không gian nhỏ mà không có lúc nào yên thì người hướng nội trong nhóm sẽ mệt rất nhanh, dù không nói ra.
Giữ căn nhà thoáng và khô để không ai thấy bí
Ở trong nhà cả ngày mưa, căn nhà nhanh chóng trở nên ẩm và bí: áo mưa treo nhỏ nước, giày ướt ở cửa, hơi nước từ bếp, từ phòng tắm, từ người. Không khí ẩm làm người ta uể oải và thấy lạnh hơn. Giữ nhà thoáng là việc đầu tiên.
Mở hé một hai cửa sổ ở phía khuất gió, phía mưa không tạt vào, để không khí lưu thông. Bật quạt hút ở bếp khi nấu và ở nhà tắm sau khi tắm. Chọn một chỗ ngay cửa làm khu ướt: áo mưa, ô, giày dép để hết ở đó, không mang vào phòng. Lau nền ngay khi thấy vệt nước, nhất là sàn gỗ hay sàn gạch men trơn, vừa để khỏi trượt ngã vừa để nhà không ẩm thêm.
Một căn nhà gọn cũng làm người ta thấy rộng hơn. Ngày mưa đồ đạc hay bày khắp nơi vì ai cũng ở trong: túi xách, đồ ăn vặt, sạc điện thoại. Mười phút dọn chung vào giữa trưa và cuối chiều giúp phòng khách giữ được cảm giác thoáng của một căn nhà nghỉ, không thành phòng chứa đồ.
Nếu có lò sưởi hay máy sưởi, đừng đóng kín mọi cửa rồi bật sưởi cả ngày. Không khí vừa nóng vừa ẩm vừa bí làm nhiều người nhức đầu. Sưởi vừa đủ, thoáng vừa đủ.
Ở chung cả ngày: chia góc, chia giờ, chia việc
Mỗi người một góc. Trong căn nhà, chỉ ra những chỗ có thể ngồi một mình: ghế cạnh cửa sổ, bậc thềm hiên có mái, góc giường trên gác, bàn ăn sau bữa. Người cần yên lấy một góc mà không ai thấy là bị bỏ rơi.
Tai nghe là phép lịch sự. Ngày mưa ai cũng muốn nghe nhạc, xem video. Mỗi người một tai nghe thì căn nhà vẫn yên cho người đang đọc hay đang ngủ. Loa chung để dành cho buổi tối khi cả nhóm cùng nghe.
Chia việc nhà từ sáng. Ai nấu, ai rửa, ai lau sàn, ai đổ rác. Cả ngày ở trong thì việc nhà nhiều hơn ngày đi chơi. Chia rõ từ sáng thì không ai phải lặng lẽ làm hết rồi bực mà không nói.
Cặp đôi cũng cần khoảng riêng. Hai người ở bên nhau cả ngày trong một căn nhà là điều đẹp, nhưng một hai giờ mỗi người làm việc riêng — một người đọc, một người ngủ — làm buổi tối bên nhau dễ chịu hơn.
Nhóm bạn đông thì có một việc chung. Một bữa nấu chung, một bộ bài, một ván cờ, một buổi kể chuyện. Có việc chung thì nhóm không tản ra mỗi người một điện thoại suốt cả ngày.
Bếp ngày mưa: một bữa nấu chậm làm cả nhà ấm lên
Ngày nắng người ta thường ăn ngoài cho nhanh; ngày mưa là lúc căn bếp của nhà nghỉ có ý nghĩa nhất. Một nồi gì đó hầm chậm trên bếp suốt buổi chiều làm căn nhà thơm và ấm, và cho mọi người một lý do để tụ lại.
Nếu đã biết trước ngày mai mưa, đi chợ từ chiều hôm trước hoặc sáng sớm lúc còn tạnh. Mua đủ cho cả ngày để không phải ra ngoài giữa mưa: rau, thịt, trứng, gạo, ít trái cây và gia vị cơ bản. Đường đất đỏ vào nhiều căn nhà nghỉ trơn khi mưa to, chạy xe đi chợ giữa trưa mưa là không cần thiết.
Món nấu ngày mưa không cần cầu kỳ, chỉ cần có việc cho nhiều người cùng làm: gói, cuốn, nhặt rau, nặn, trộn. Người không biết nấu thì bày bàn, pha trà, rửa dụng cụ. Bữa trưa ngày mưa ăn chậm, ngồi lâu, là bữa mà nhiều nhóm bạn kể lại sau chuyến đi hơn cả những bữa ở quán.
Nhớ một điều về an toàn: bếp ga trong nhà bếp kín khi mưa — cửa đóng vì sợ lạnh — cần được thông gió. Mở hé cửa sổ bếp hoặc bật quạt hút trong lúc nấu. Nấu xong khoá van ga.
Màn hình trong ngày mưa: dùng có chủ ý
Ngày mưa là ngày mà điện thoại dễ chiếm trọn thời gian nhất. Không ai cấm, nhưng nhiều người về nhà rồi mới tiếc: lên tận vùng hồ, ở một căn nhà đẹp, mà cả ngày lại lướt đúng những thứ vẫn lướt ở thành phố. Cách nhẹ nhàng là dùng màn hình có chủ ý thay vì cấm hẳn.
Chọn trước một bộ phim cả nhóm muốn xem chung vào buổi tối, tải sẵn về máy từ lúc còn sóng tốt, vì ngày mưa wifi vùng đồi có lúc chập chờn và điện có thể mất. Xem chung một bộ phim trên một màn hình, tắt đèn, đắp chăn trên sofa, là một kiểu thời gian bên nhau khác hẳn mỗi người cúi vào một chiếc điện thoại.
Ban ngày, đặt một chỗ để điện thoại chung, ví dụ một rổ nhỏ trên kệ, trong những lúc nấu ăn và ngồi ăn. Ai cần gọi, cần trả lời việc thì cứ cầm lên, không ai bị bắt lỗi. Chỉ cần có một chỗ để đặt xuống là tự nhiên mọi người cầm máy ít đi.
Người phải làm việc từ xa trong ngày mưa thì chọn một góc cố định, làm cho xong một khối việc vào buổi sáng, rồi gấp máy lại. Ngày mưa ở trong nhà dễ bị kéo thành ngày làm việc trọn vẹn mà không ai nhận ra.
Ra ngoài lúc tạnh: đi ngắn, đi gần, về sớm
Mưa dầm cả ngày ở vùng hồ hiếm khi đều tuyệt đối; thường có những khoảng ngớt hay mưa bụi nhẹ. Đó là lúc ra hiên đứng hít thở, hay đi một vòng ngắn quanh nhà, quanh đường thôn. Sau mưa, đồi cà phê xanh đậm, mặt hồ có khi phủ mây thấp, đất đỏ thẫm lại — một cảnh rất khác ngày nắng.
Đi thì mặc áo mưa nhẹ, đi dép hay giày có đế bám, mang một chiếc khăn khô trong túi. Chọn đường đã quen, đường bê tông hay đường thôn có nhà dân hai bên, không đi vào lối mòn dốc giữa rẫy hay xuống sát mép hồ, vì đất đỏ sau mưa rất trơn và bờ hồ có thể lún.
Đi gần, đi ngắn: nửa giờ tới một giờ là đủ. Về trước khi trời tối, vì vùng đồi tối nhanh hơn ở phố khi trời nhiều mây. Về tới nhà thì cởi áo mưa, giày ướt ở khu ướt cạnh cửa, thay đồ khô, uống một cốc nước ấm.
Nếu mưa nặng hạt trở lại khi đang đi, đừng cố đi tiếp. Xin đứng nhờ hiên nhà dân chờ ngớt; bà con trong thôn thường rất sẵn lòng.
Mưa tới ngày thứ hai, thứ ba thì sao
Một ngày mưa trong nhà là trải nghiệm đẹp; hai ba ngày mưa liền có thể khiến một số người bồn chồn. Nếu chuyến đi ba ngày hai đêm mà dự báo mưa cả ba ngày, nên bàn trước trong nhóm: ai thấy ổn, ai đã sốt ruột. Đừng để một người im lặng chịu đựng rồi bực bội cuối chuyến.
Có vài cách làm mới những ngày mưa liên tiếp: đổi chỗ ngồi chính trong nhà, đổi giờ ăn, nấu một món khác hẳn hôm qua, hay chọn một khoảng tạnh để đi xa hơn một chút — đến chợ xã, ngồi một quán cà phê có mái trong vùng — rồi về. Một chuyến ra ngoài nhỏ có mục đích rõ đôi khi đủ để thay đổi tâm trạng cả nhóm.
Nếu mưa lớn kéo dài kèm cảnh báo của cơ quan khí tượng, đường đất đỏ vào nhà trơn trượt, hoặc trong nhóm có người không khoẻ vì ẩm lạnh, có thể cân nhắc về sớm hơn dự kiến. Quyết định này nên bàn với chủ nhà và chọn lúc trời ngớt, ban ngày; bài riêng về dời chuyến trong chuyên mục này nói kỹ hơn cách đọc dự báo và cách quyết định.
Câu hỏi thường gặp
Mưa cả ngày ở nhà nghỉ Tà Đùng thì làm gì?
Coi đó là ngày ở trong: ngủ đủ, ăn sáng chậm, cùng nấu bữa trưa, giữ giờ yên lặng đầu chiều để ngủ hoặc đọc, ra hiên hay đi một vòng ngắn khi tạnh, tối ăn ấm và trò chuyện. Mỗi buổi một việc chính là đủ.
Làm sao để ở trong nhà cả ngày không thấy bí bách?
Mở hé cửa sổ phía khuất gió, bật quạt hút bếp và nhà tắm, dồn áo mưa giày ướt về một chỗ ở cửa, lau nền ướt ngay, dọn gọn phòng khách hai lần trong ngày. Không đóng kín cửa rồi bật sưởi suốt.
Ngày mưa có nên đi chợ không?
Nên đi từ chiều hôm trước hoặc sáng sớm lúc còn tạnh, mua đủ cho cả ngày. Đường đất đỏ vào nhiều căn nhà nghỉ trơn khi mưa to, chạy xe đi chợ giữa lúc mưa nặng hạt là không cần thiết.
Nhóm bạn đông ở chung cả ngày mưa nên lưu ý gì?
Chia việc nhà từ sáng, mỗi người có một góc riêng, dùng tai nghe khi nghe nhạc, xem video, và có một việc chung như nấu bữa trưa, chơi bài, kể chuyện để nhóm không tản ra mỗi người một điện thoại.
Lúc tạnh ra ngoài đi dạo cần cẩn thận gì?
Đi gần, nửa giờ tới một giờ, chọn đường bê tông hay đường thôn có nhà dân, không đi lối mòn dốc giữa rẫy hay sát mép hồ vì đất đỏ trơn. Mặc áo mưa, đi dép có đế bám, về trước khi trời tối.
Mưa liền mấy ngày có nên về sớm không?
Bàn trong nhóm xem ai còn thấy ổn. Nếu mưa lớn kéo dài có cảnh báo, đường vào nhà trơn trượt hay có người không khoẻ vì ẩm lạnh, có thể về sớm, chọn lúc ngớt vào ban ngày và báo chủ nhà trước.