Để phòng ngủ ở nhà nghỉ Tà Đùng ấm qua đêm, việc quan trọng nhất là giữ hơi ấm chứ không phải tạo thật nhiều nhiệt: đóng kín cửa sổ, cửa ra hiên từ trước khi chiều xuống, kéo rèm dày, chặn khe dưới cửa, cách lạnh từ sàn và từ mặt kính, ngủ với đủ chăn và mặc nhiều lớp mỏng. Nếu có máy sưởi điện, dùng đúng cách và để xa chăn rèm. Không bao giờ sưởi bằng than trong phòng kín.
Căn nhà nghỉ quanh hồ Tà Đùng — xã thuộc Lâm Đồng từ tháng 7/2025, vùng Đắk Som và Đắk R'Măng cũ — thường là nhà gỗ, nhà khung kính hay nhà mái tôn dựng trên đồi để đón view. Chúng đẹp, thoáng, mát ban ngày, nhưng mất nhiệt nhanh khi đêm xuống. Bài này đi từng bước để một phòng ngủ trong căn nhà như thế ấm đủ cho người lớn, trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
Vì sao phòng ngủ nhà nghỉ trên đồi lạnh nhanh về đêm
Nhà xây gạch dày ở đồng bằng giữ nhiệt của ban ngày rồi toả ra từ từ về đêm. Nhà gỗ, nhà khung thép kính, nhà tôn thì ngược lại: vách mỏng, nhiệt vào nhanh, ra cũng nhanh. Trời vừa tắt nắng, nhiệt độ trong phòng đã theo sát nhiệt độ ngoài trời.
Kính là chỗ mất nhiệt lớn nhất. Cửa kính lớn nhìn ra hồ, ô kính trên vách, cửa sổ góc — ban ngày là khung cảnh, ban đêm là những tấm toả lạnh. Ngồi sát kính vào buổi tối sẽ thấy rõ hơi lạnh từ mặt kính phả vào người.
Khe hở là chỗ thứ hai. Nhà gỗ hay có khe giữa các tấm ván, khe chân cửa, khe quanh khung cửa sổ, nhất là sau vài mùa mưa nắng gỗ co ngót. Gió đêm trên đồi lùa qua những khe ấy, mang theo hơi lạnh ẩm.
Sàn là chỗ thứ ba. Nhiều căn dựng trên cột ở phía dốc, dưới sàn là khoảng trống có gió. Sàn gỗ lạnh dần về đêm, đi chân trần thấy buốt, và đệm đặt trực tiếp trên sàn cũng hút lạnh lên. Biết ba chỗ mất nhiệt này, mình biết chặn ở đâu.
Sắp phòng ngủ từ chiều: năm việc theo thứ tự
Làm từ lúc trời còn ấm, khoảng cuối buổi chiều, trước khi mặt trời xuống sau đồi. Giữ được hơi ấm của ban ngày dễ hơn nhiều so với sưởi lại một căn phòng đã lạnh:
- Đóng hết cửa sổ, cửa ra hiên của phòng ngủ, kể cả ô thoáng phía trên nếu đóng được.
- Kéo rèm kín, phủ hết mặt kính. Nếu rèm mỏng, có thể nhờ chủ nhà rèm dày hơn hoặc treo thêm một tấm chăn mỏng trước kính lớn trong đêm.
- Cuộn một chiếc khăn tắm dài đặt sát khe chân cửa. Nếu thấy khe gió rõ quanh khung cửa sổ, chèn khăn nhỏ hoặc băng dính giấy tạm, gỡ ra khi trả nhà.
- Trải thảm hoặc tấm lót dày cạnh giường. Nếu đệm đặt trên sàn, kê thêm một lớp chăn gấp hoặc tấm xốp dưới đệm để cách lạnh.
- Trải chăn sẵn, đặt túi chườm nóng hoặc bình nước ấm vào giường trước khi ngủ nửa giờ nếu có.
Năm việc này mất khoảng mười lăm phút. Làm đều mỗi chiều, phòng ngủ sẽ ấm hơn rõ rệt so với để mở cửa tới tối mới đóng. Ra hiên ngắm hồ lúc hoàng hôn thì đi qua cửa phòng khách, đừng mở cửa phòng ngủ.
Chăn, nệm và cách nằm cho ấm
Hỏi chủ nhà trước khi đến: mỗi giường có chăn bông dày không, có chăn dự phòng không, nệm loại gì. Phần lớn nhà nghỉ vùng cao chuẩn bị chăn dày, nhưng mỗi nhà một khác, và vào những đêm lạnh nhất của năm có khi một chăn chưa đủ.
Nhiều lớp mỏng ấm hơn một lớp dày. Một chăn mỏng đắp sát người, một chăn dày bên trên giữ hơi ấm tốt hơn một chăn rất dày. Nếu thấy lạnh từ dưới lưng lên, vấn đề nằm ở nệm chứ không phải chăn: trải thêm một chăn mỏng dưới ga giường để cách lạnh.
Người hay lạnh chân nên đi tất khi ngủ. Đầu và cổ mất nhiệt nhiều, một chiếc mũ len mỏng hay khăn quàng nhẹ giúp nhiều người ngủ ấm hơn hẳn, nhất là người lớn tuổi.
Hai người ngủ chung một giường ấm hơn mỗi người một giường. Nếu đi gia đình và phòng có nhiều giường đơn, đẩy sát lại với nhau nếu chủ nhà cho phép, và để trẻ nhỏ nằm giữa.
Mang theo một túi ngủ mỏng là mẹo của người hay đi vùng cao. Lót túi ngủ dưới chăn của nhà, nằm trong túi, ấm hơn và sạch hơn.
Sưởi điện: dùng đúng cách và an toàn
Một số nhà nghỉ trang bị quạt sưởi, máy sưởi dầu hoặc đèn sưởi. Dùng đúng cách thì đây là cách giữ ấm tốt; dùng sai thì có nguy cơ cháy và bỏng.
Đặt máy sưởi trên sàn phẳng, cứng, cách xa giường, chăn, rèm, quần áo ít nhất vài bước chân. Không phơi đồ lên máy sưởi. Không che máy. Không để trẻ nhỏ và thú cưng lại gần mặt nóng.
Cắm máy sưởi trực tiếp vào ổ trên tường, không dùng ổ kéo dài nối nhiều thiết bị. Máy sưởi tiêu thụ điện lớn; nhà vùng quê có khi điện yếu, cắm cùng lúc ấm siêu tốc và máy sưởi có thể nhảy cầu dao.
Bật máy sưởi một lúc trước khi ngủ để làm ấm phòng, rồi chuyển chế độ nhỏ hoặc tắt khi đã vào chăn. Phòng quá khô và nóng làm khô họng, khô mũi, sáng dậy mệt. Đặt một chậu nước nhỏ hay khăn ẩm trong phòng nếu thấy khô.
Hỏi chủ nhà cách dùng nếu là loại lạ. Chủ nhà nào trang bị máy sưởi cũng thường có lưu ý riêng cho nhà mình.
Khi ra khỏi nhà cả buổi, tắt máy sưởi và rút phích. Đừng để máy chạy trong căn nhà không người với ý định về là có phòng ấm; chỉ cần mười lăm phút bật lại trước khi ngủ là đủ ấm mà không phải đánh cược với một thiết bị không ai trông.
Than, củi và những cách sưởi không nên dùng trong phòng
Ở vùng cao, nhiều người quen sưởi bằng bếp than, bếp củi. Ngoài trời hay trong bếp thông thoáng thì không sao, nhưng mang than vào phòng ngủ đóng kín cửa là rất nguy hiểm. Than cháy không hết sinh ra khí không màu không mùi có thể gây ngộ độc, người ngủ không hề biết. Mỗi mùa lạnh, báo chí vẫn đưa tin những trường hợp như vậy.
Vì thế, dù đêm lạnh đến đâu, không mang lò than, bếp than, chậu than vào phòng ngủ, không đốt than trong phòng khách đóng kín. Nếu căn nhà có lò sưởi củi thiết kế sẵn có ống khói, chỉ dùng theo hướng dẫn của chủ nhà, và không để lửa cháy khi cả nhà đi ngủ.
Nến thơm, đèn dầu cũng cần cẩn thận. Đặt xa rèm, xa chăn, không để cháy khi ngủ. Trong nhà gỗ, một ngọn lửa nhỏ có thể lan rất nhanh.
Túi chườm, bình nước nóng là cách sưởi an toàn và hiệu quả cho giường ngủ. Đổ nước nóng vừa phải, vặn chặt nắp, bọc trong khăn, đặt vào giường trước khi ngủ.
Giữ ấm cho trẻ nhỏ và người lớn tuổi
Trẻ nhỏ đạp chăn, người lớn tuổi chịu lạnh kém — đây là hai nhóm cần để ý nhất trong những đêm lạnh. Với trẻ, mặc đồ ngủ liền dài tay chân, đi tất, dùng túi ngủ thay cho chăn rời. Với em bé dưới một tuổi, không dùng chăn dày trùm lên mặt; giữ ấm bằng quần áo và túi ngủ.
Người lớn tuổi nên ngủ ở phòng ấm nhất nhà — thường là phòng ít kính, ít vách tiếp giáp ngoài trời, không ở trên gác đón gió. Thêm một chăn dự phòng ở đầu giường, đi tất, có áo khoác để cạnh nếu dậy đêm đi vệ sinh. Đường từ phòng ngủ tới nhà vệ sinh nên có đèn ngủ, vì sàn lạnh và tối dễ trượt.
Sờ gáy và lưng trẻ để biết ấm vừa: ấm là được, vã mồ hôi là quá. Với người lớn tuổi, hỏi trực tiếp và để ý xem có run, tay chân tím tái không.
Một cốc sữa ấm, trà gừng nhẹ trước khi ngủ giúp cả nhà dễ ngủ trong đêm lạnh. Bếp của căn nhà nghỉ là chỗ chuẩn bị những thứ ấy.
Ngồi hiên buổi tối mà không mang lạnh vào phòng
Một trong những thú vui của căn nhà nghỉ bên hồ là ngồi hiên buổi tối, nhìn những ánh đèn rải rác quanh hồ, nghe côn trùng, uống trà. Nhưng đây cũng là lúc cơ thể nhiễm lạnh mà không biết: gió đêm trên đồi thổi đều, hơi ẩm bám vào áo, ngồi lâu rồi vào ngủ thì cả người lạnh, nằm mãi không ấm lên.
Mặc ấm hơn mình nghĩ khi ra hiên: áo khoác có mũ, khăn quàng, tất, quấn thêm chăn mỏng quanh chân. Ngồi ở góc hiên khuất gió, quay lưng về phía gió. Mang theo đồ uống nóng trong bình giữ nhiệt thay vì cốc để nguội nhanh.
Khi vào nhà, đóng cửa hiên ngay, không để mở cho tiện ra vào. Nếu áo khoác đã ẩm sương, treo ở phòng khách, đừng mang vào phòng ngủ. Rửa chân bằng nước ấm, thay tất khô trước khi lên giường; chân ấm thì cả người dễ ngủ.
Với nhóm bạn thích ngồi hiên khuya, chọn một người đóng cửa phòng ngủ trước khi ra, để những người đi ngủ sớm không bị lạnh vì cửa mở ra vào liên tục. Và giữ giọng vừa phải, vì đêm vùng đồi rất yên, tiếng nói đi xa.
Sáng dậy: đừng mở toang cửa ngay
Buổi sáng ở vùng hồ đẹp, có sương, có nắng sớm. Ai cũng muốn mở toang cửa ra hiên ngay khi thức dậy. Nhưng lúc ấy ngoài trời lạnh nhất trong ngày; mở hết cửa thì chút hơi ấm còn lại trong nhà bay sạch, trẻ con và ông bà còn ngủ sẽ thấy lạnh.
Mở cửa phòng khách trước, ra hiên ngắm sương, để cửa phòng ngủ đóng tới khi mọi người dậy và trời ấm lên. Khi nắng đã lên cao, mở cửa sổ phòng ngủ cho thoáng, phơi chăn ra hiên có nắng nếu chủ nhà cho phép, để tối chăn khô và ấm hơn.
Thoáng khí buổi trưa cũng quan trọng ở mùa mưa, khi độ ẩm cao. Đóng kín suốt ngày đêm thì phòng ẩm, có mùi, chăn nệm hút ẩm và tối ngủ lại lạnh hơn. Giữ nhịp: trưa mở cho thoáng, chiều đóng để giữ ấm.
Nếu sau một đêm vẫn thấy phòng quá lạnh, báo chủ nhà sớm. Nhiều khi họ có thêm chăn, có máy sưởi, hoặc biết chỗ nào trong nhà ấm hơn mà khách chưa nhận ra.
Câu hỏi thường gặp
Phòng ngủ nhà gỗ ở Tà Đùng có lạnh không?
Nhà gỗ, nhà khung kính và nhà tôn trên đồi mất nhiệt nhanh về đêm qua kính, khe hở và sàn. Đêm mùa mưa và những tháng cuối năm có thể khá lạnh. Đóng kín từ chiều, chặn khe gió, đủ chăn thì vẫn ngủ ấm được.
Làm gì để giữ ấm phòng ngủ nhà nghỉ qua đêm?
Đóng cửa sổ và cửa hiên từ trước khi chiều xuống, kéo rèm kín, chặn khe chân cửa bằng khăn cuộn, trải thảm cạnh giường, kê thêm chăn dưới đệm, đắp nhiều lớp và đặt túi chườm nóng vào giường trước khi ngủ.
Dùng máy sưởi trong nhà nghỉ cần lưu ý gì?
Đặt trên sàn phẳng, xa giường, chăn, rèm và quần áo, không phơi đồ lên máy, cắm thẳng vào ổ tường, không chung ổ với ấm siêu tốc. Làm ấm phòng trước khi ngủ rồi chuyển nhỏ hoặc tắt, để ý trẻ nhỏ và thú cưng.
Vì sao không được sưởi than trong phòng ngủ?
Than cháy trong phòng kín sinh khí không màu không mùi có thể gây ngộ độc, người ngủ không hay biết. Dù lạnh tới đâu cũng không mang lò than, bếp than vào phòng ngủ hay phòng khách đóng kín cửa.
Người lớn tuổi nên ngủ phòng nào trong nhà nghỉ?
Phòng ấm nhất: ít kính, ít vách giáp ngoài trời, không ở gác đón gió, gần nhà vệ sinh. Thêm chăn dự phòng, tất, áo khoác để cạnh giường và đèn ngủ cho lối đi đêm vì sàn lạnh và tối dễ trượt.
Sáng sớm có nên mở hết cửa cho thoáng không?
Sáng sớm là lúc lạnh nhất. Mở cửa phòng khách ra hiên ngắm sương, để phòng ngủ đóng tới khi mọi người dậy và nắng lên. Buổi trưa mở cho thoáng và phơi chăn, chiều đóng lại để giữ ấm.