Trước khi tới một căn nhà nghỉ ở Tà Đùng, hãy hỏi chủ nhà bếp có mấy mặt và chạy ga hay điện, có nồi cơm điện, nồi, chảo, dao thớt, bát đĩa đủ số người, tủ lạnh, ấm đun nước, gia vị cơ bản và nước rửa bát không, nước uống lấy ở đâu. Biết trước những thứ có sẵn, anh chị chỉ cần mang phần còn thiếu, không phải chở cả gian bếp theo mà cũng không tới nơi mới thấy không nấu được bữa nào.
Quanh hồ Tà Đùng, thuộc xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng, nhiều căn nhà nghỉ nằm sâu trong vườn, cách quán ăn và chợ một quãng xe. Tự nấu vì vậy là phần quan trọng của kiểu ở home. Bài này tập trung vào việc hỏi và chuẩn bị; chuyện nấu món gì, đi chợ ra sao nằm ở chuyên mục "Bếp nhà và đi chợ".
Vì sao bếp quan trọng hơn ở phố
Ở một căn hộ cho thuê trong phố, bếp là thứ có thì tốt, không có cũng không sao: xuống đường là có quán. Ở căn nhà nghỉ trên đồi quanh hồ, bếp là thứ quyết định bữa ăn. Quán ăn gần nhất có thể cách mười, mười lăm phút xe, và đóng cửa sớm theo nhịp nông thôn. Trời mưa, trời tối, đường dốc, không ai muốn lái xe đi ăn.
Thêm nữa, kiểu ở home là ở chậm. Buổi sáng uống cà phê ở hiên, ăn sáng ở nhà; buổi trưa nấu bữa nhẹ; buổi tối nấu nồi canh nóng. Tất cả cần một cái bếp dùng được. Bếp tốt làm kỳ nghỉ dễ chịu; bếp tồi làm mỗi bữa thành một bài toán.
Với gia đình có trẻ nhỏ, người lớn tuổi, người ăn kiêng, bếp còn quan trọng hơn: cháo cho bé, món mềm cho ông bà, món riêng cho người dị ứng. Không thể trông vào quán cho những bữa như vậy.
Hỏi về bếp nấu: mấy mặt, ga hay điện
Câu hỏi đầu tiên là loại bếp. Bếp ga hai mặt là phổ biến và đủ dùng cho nhóm bốn, năm người: một mặt nấu canh, một mặt xào. Bếp một mặt thì nấu từng món, lâu hơn. Bếp điện từ cần nồi đáy từ; nếu mang nồi riêng, phải chắc nồi dùng được.
Với bếp ga, hỏi bình ga còn nhiều không, hết thì đổi ở đâu, ai đổi. Ở vùng quê, đổi bình ga cần gọi đại lý mang tới, không phải lúc nào cũng nhanh. Với bếp điện, hỏi điện có ổn không, mất điện thì nấu bằng gì.
Một số căn có thêm lò vi sóng, lò nướng nhỏ, nồi chiên không dầu. Những thứ này tiện cho bữa nhanh, hâm đồ ăn, nhưng không thay được bếp chính. Hỏi để biết, không nên chọn căn chỉ vì có nhiều thiết bị.
Nếu nhóm đông, từ bảy, tám người trở lên, hỏi thêm có bếp phụ hay nồi lẩu điện không. Một bếp hai mặt nấu cho tám người sẽ phải nấu từng đợt, bữa tối kéo dài; có thêm một nồi điện để nấu canh hay hâm đồ là đỡ hẳn.
Nhớ hỏi luôn cách dùng: van ga khoá ở đâu, bếp có tự đánh lửa không, có chỗ nào cần lưu ý không. Nhiều sự cố nhỏ ở bếp lạ đến từ việc không biết cách dùng chứ không phải bếp hỏng.
Nồi niêu, dao thớt, bát đĩa
Danh sách đồ nấu tối thiểu cho nhóm bốn, năm người: nồi cơm điện đủ cỡ, một nồi canh, một chảo, một nồi nhỏ đun nước hoặc nấu cháo, dao sắc, thớt, kéo, muôi, đũa nấu, rổ rá. Hỏi chủ nhà có đủ những thứ này không.
Bát đĩa, đũa thìa, ly cốc phải đủ cho số người. Một căn ghi phù hợp sáu người mà chỉ có bốn bộ bát đũa là chuyện có thể gặp. Hỏi cụ thể số bộ, nhất là nếu nhóm đông hơn bình thường.
Dao là thứ hay bị bỏ quên. Nhiều căn có dao nhưng cùn, cắt rau còn được, thái thịt thì khó. Nếu nhóm hay nấu, mang theo một con dao nhỏ sắc của mình, bọc cẩn thận, là cách đơn giản nhất.
Với nhóm có trẻ nhỏ, hỏi có bát nhựa, thìa nhỏ, cốc có quai không; nếu không, mang theo bộ đồ ăn riêng của bé.
Tủ lạnh và chỗ giữ đồ ăn
Tủ lạnh quyết định anh chị mua được bao nhiêu đồ ăn một lần. Ở căn nhà nghỉ xa chợ, người ta thường đi chợ một lần cho cả chuyến; không có tủ lạnh, thịt cá không giữ được qua đêm, rau héo nhanh. Hỏi có tủ lạnh không, cỡ nào, có ngăn đá không.
Tủ lạnh mini trong phòng khách sạn chỉ đủ vài chai nước; tủ lạnh gia đình cỡ nhỏ đủ cho đồ ăn hai, ba ngày của một nhóm. Nếu căn chỉ có tủ mini, nên mua đồ ăn theo ngày, hoặc mang thùng đá giữ lạnh theo xe.
Ngoài tủ lạnh, hỏi có chỗ để đồ khô kín không. Ở vùng vườn, kiến và chuột nhắt có thể tìm tới đồ ăn để hở. Đồ khô như gạo, mì, bánh nên để trong hộp kín hoặc túi buộc chặt.
Nếu tủ lạnh chung với đồ của chủ nhà hoặc của căn bên cạnh, hỏi ngăn nào dành cho khách. Có căn để sẵn vài chai nước, ít trái cây mời khách; hỏi những thứ ấy dùng được không, tránh dùng nhầm đồ chủ nhà gửi tạm. Trước khi đi chợ, mở tủ ra nhìn một lượt để biết còn chỗ cho bao nhiêu đồ, đỡ mua quá tay rồi phải bỏ.
Gia vị, đồ dùng một lần, đồ rửa
Nhiều căn có sẵn gia vị cơ bản: muối, đường, nước mắm, dầu ăn, tiêu. Có căn để lại gia vị của khách trước. Có căn không có gì. Hỏi rõ để biết mang theo bộ gia vị mini từ nhà hay mua tại chợ.
Một bộ gia vị gọn cho hai, ba ngày: muối, đường, hạt nêm, nước mắm, dầu ăn, tiêu, tỏi, hành khô. Cho vào hộp nhỏ, túi zip, xếp trong một túi riêng. Mang từ nhà vừa đủ, không phải mua cả chai lớn ở chợ rồi bỏ lại.
Đồ rửa: nước rửa bát, miếng rửa, khăn lau bếp, túi rác. Hỏi chủ nhà có không. Thiếu nước rửa bát vào buổi tối đầu tiên là chuyện nhỏ nhưng phiền.
Giấy ăn, giấy bạc, màng bọc thực phẩm là những thứ hay bị quên. Mang một ít từ nhà rất tiện cho việc gói đồ ăn thừa, che đồ ăn khỏi côn trùng.
Nước uống và nước nấu ăn
Ở vùng quê, nguồn nước của căn nhà có thể là nước giếng, nước máy của xã, hoặc nước lọc từ hệ thống lọc của chủ nhà. Hỏi chủ nhà nước vòi dùng để nấu được không, nước uống lấy ở đâu.
Nhiều căn có bình nước uống đóng bình hoặc máy lọc nước. Nếu không, mua nước đóng chai hoặc nước bình ở tạp hoá trên đường. Với trẻ nhỏ pha sữa, nên dùng nước đóng chai hoặc nước đã đun sôi.
Mùa mưa, nước giếng có thể đục hơn mùa khô. Nếu thấy nước có màu, mùi lạ, báo chủ nhà và dùng nước đóng chai cho nấu ăn, uống.
Hỏi thêm ấm đun nước là loại gì, có đủ to để đun nước cho cả nhóm pha cà phê, pha trà buổi sáng không. Vùng đồi sáng sớm se lạnh, ai cũng muốn một cốc nước nóng ngay khi ngủ dậy; một ấm siêu tốc nhỏ cho năm, sáu người sẽ phải đun ba bốn lượt. Nếu nhóm mê cà phê, mang theo phin hoặc bình pha riêng, vì không phải căn nào cũng có.
Bảng hỏi bếp và việc cần mang
Bảng gom các câu hỏi về bếp và gợi ý mang gì nếu câu trả lời là "không có". Chép vào tin nhắn gửi chủ nhà, đánh dấu câu nào đã có câu trả lời.
| Câu hỏi | Nếu không có thì |
|---|---|
| Bếp mấy mặt, ga hay điện? | Bếp một mặt: nấu món đơn giản, một nồi nhiều món |
| Có nồi cơm điện, nồi, chảo? | Mang nồi cơm nhỏ nếu đi ô tô, hoặc ăn cơm hộp mua sẵn |
| Dao có sắc không? | Mang một con dao nhỏ bọc kỹ |
| Bát đĩa đủ mấy người? | Mang thêm bát nhựa, đũa dùng nhiều lần |
| Có tủ lạnh, ngăn đá? | Mang thùng đá giữ lạnh, mua đồ theo ngày |
| Có gia vị cơ bản? | Mang bộ gia vị mini trong hộp nhỏ |
| Có nước rửa bát, khăn lau, túi rác? | Mang một bộ nhỏ |
| Nước uống lấy ở đâu? | Mua nước đóng bình trên đường |
Không cần mang đủ mọi thứ; chỉ những gì chủ nhà xác nhận không có và nhóm thật sự cần. Hành lý gọn hơn, đi lại trên đường dốc đỡ mệt hơn.
Đồ dùng ngoài bếp nên hỏi kèm
Khi đã hỏi về bếp, hỏi luôn vài đồ dùng sinh hoạt khác mà ở nhà mình ai cũng có: bàn là, máy sấy tóc, móc phơi, dây phơi, kẹp phơi, thùng rác có nắp, chổi, cây lau nhà. Ở lâu một chút là cần tới.
Với nhóm ở từ ba đêm trở lên, hỏi có máy giặt không, nếu không thì có chỗ giặt tay và phơi không. Mùa mưa, quần áo khó khô; một giá phơi trong nhà hay một góc hiên có mái là thứ đáng hỏi.
Bàn ăn đủ chỗ cho cả nhóm cũng là câu hỏi đáng giá. Một căn có bếp tốt mà bàn ăn chỉ bốn ghế cho nhóm sáu người, bữa tối sẽ phải chia lượt hoặc ăn trên sàn.
Một vài thứ nhỏ khác cũng đáng một câu hỏi: có kéo, có đồ khui hộp, khui chai không; có hộp nhựa đựng đồ ăn thừa không; có thớt riêng cho đồ sống và đồ chín không. Những món này rẻ, nhẹ, nhưng thiếu thì bữa nấu nào cũng vướng. Mang theo vài hộp nhựa có nắp từ nhà là cách gọn nhất để vừa đựng đồ ăn mang đi đường, vừa cất đồ ăn thừa vào tủ lạnh.
Tới nơi: kiểm bếp trong mười phút
Ngay khi nhận nhà, dành mười phút kiểm bếp: mở các tủ, đếm bát đĩa, thử bật bếp, thử nồi cơm, mở tủ lạnh xem có lạnh không, xem gia vị còn gì. Thiếu gì ghi lại, hỏi chủ nhà ngay hoặc mua bổ sung khi ra chợ.
Bật thử bếp ga xem lửa có đều không, có mùi ga lạ không. Nếu ngửi thấy mùi ga khi chưa bật bếp, mở cửa, không bật lửa hay công tắc điện gần đó, báo chủ nhà ngay. Đây là việc an toàn quan trọng nhất khi dùng bếp ga ở chỗ lạ.
Rửa qua nồi, chảo, bát đĩa trước khi dùng lần đầu là thói quen tốt, nhất là nếu căn nhà để trống lâu. Không phải vì nghi ngờ sự sạch sẽ của chủ nhà, mà vì bụi và ẩm ở vùng đồi bám nhanh.
Nhìn qua cả chỗ đổ rác và chỗ để thực phẩm khô: thùng rác có nắp không, có túi rác thay không, kệ có kiến không. Nếu thấy kiến, dời đồ ngọt lên chỗ cao, buộc kín túi, lau sạch mặt bàn sau bữa. Cuối cùng, hỏi chủ nhà rác bếp xử lý thế nào, để từ bữa đầu đã phân loại đúng, không phải gom lại lúc trả nhà.
Câu hỏi thường gặp
Căn nhà nghỉ ở Tà Đùng có thường có bếp không?
Nhiều căn có bếp, mức độ đầy đủ khác nhau: có căn bếp như ở nhà, có căn chỉ đủ đun nước và nấu món đơn giản. Nên hỏi chủ nhà cụ thể bếp mấy mặt, có nồi niêu, tủ lạnh, gia vị gì trước khi đặt.
Có nên mang nồi cơm điện theo không?
Chỉ khi chủ nhà xác nhận không có, và đi bằng ô tô có chỗ để. Phần lớn căn có bếp đều có nồi cơm điện. Nếu không mang được, có thể mua cơm ở quán hoặc nấu cơm bằng nồi trên bếp ga.
Mất điện thì nấu ăn thế nào?
Bếp ga vẫn dùng được khi mất điện, nhưng nồi cơm điện, bếp từ, tủ lạnh thì không. Hỏi chủ nhà mất điện có hay xảy ra không, có máy phát không. Mang theo ít đồ ăn không cần nấu như bánh mì, sữa, trái cây để dự phòng.
Nước giếng ở căn nhà nghỉ có uống được không?
Không nên uống trực tiếp. Hỏi chủ nhà nước dùng nấu ăn và nước uống lấy ở đâu. Với trẻ nhỏ pha sữa, nên dùng nước đóng chai hoặc nước đun sôi để nguội.
Có cần mang gia vị từ nhà không?
Tuỳ căn. Nếu chủ nhà không có sẵn gia vị cơ bản, mang một bộ mini trong hộp nhỏ gọn hơn mua chai lớn ở chợ rồi bỏ lại. Hỏi trước để không mang trùng.
Ngửi thấy mùi ga trong bếp thì làm gì?
Không bật lửa, không bật tắt công tắc điện gần đó. Khoá van bình ga, mở hết cửa cho thoáng, đưa mọi người ra ngoài và báo chủ nhà ngay. Chỉ dùng lại bếp khi đã kiểm tra an toàn.