Với căn nhà nghỉ ở Tà Đùng, hãy hỏi chủ nhà: từ đường chính rẽ vào bao xa, đường loại gì (nhựa, bê tông, đá, đất), có dốc gắt không, xe nào vào tới cửa (xe máy, ô tô con, xe bảy chỗ, xe khách), mùa mưa có trơn lầy không, đỗ xe ở đâu, từ chỗ đỗ đi bộ vào bao xa, buổi tối có đèn không. Đoạn đường cuối này hay bị bỏ qua khi chọn căn, nhưng lại là chỗ dễ làm hỏng tâm trạng nhất, nhất là khi tới nơi lúc trời tối, mưa.
Bài này nói về đoạn cuối từ đường chính vào căn nhà ở xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng, không nói về chặng đường dài từ thành phố lên vùng hồ. Đất ở đây là đất đỏ bazan: khô thì cứng và bụi, ướt thì trơn và dính. Nhiều căn nhà đẹp nằm trên sườn đồi, đường vào có đoạn dốc, nên câu hỏi về đường vào quan trọng hơn ở vùng bằng phẳng.
Vì sao đoạn đường cuối quan trọng
Phần lớn chặng đường lên vùng hồ là đường nhựa, đường quốc lộ, tỉnh lộ. Vấn đề nằm ở vài trăm mét cuối: từ đường chính rẽ vào lối nhỏ, qua vườn cà phê, lên một đoạn dốc, tới cổng căn nhà. Đoạn này thường do người dân hoặc chủ nhà tự làm, chất lượng khác nhau rất nhiều.
Có căn đường bê tông tới tận cửa, xe gì cũng vào. Có căn đường đá dăm, ô tô gầm cao đi tốt, gầm thấp phải chậm. Có căn đoạn cuối là đường đất đỏ, mùa khô đi được, mùa mưa trơn như mỡ, xe máy cũng trượt.
Tới nơi lúc trời sáng, khô ráo, đoạn đường nào cũng có vẻ ổn. Tới nơi lúc tối, mưa, xe đầy đồ, người mệt, một đoạn dốc đất trơn có thể biến thành tình huống khó: xe không lên được, phải đỗ dưới chân dốc, mang đồ đi bộ trong mưa. Hỏi trước để tránh.
Đoạn đường cuối còn ảnh hưởng tới những ngày ở. Nếu đường vào khó, mỗi lần ra chợ, ra quán, đi chơi rồi về đều là một lần vượt đoạn ấy. Căn có đường vào dễ thì cả nhóm thoải mái đi lại; căn có đường vào khó hợp với kiểu ở yên một chỗ, đi chợ một lần cho cả chuyến.
Hỏi về loại đường
Câu hỏi đầu tiên: đoạn từ đường chính vào nhà dài bao nhiêu, đường loại gì. Đường nhựa, bê tông là tốt nhất. Đường cấp phối, đá dăm đi được quanh năm nhưng xóc. Đường đất đỏ đi được mùa khô, mùa mưa thì cần hỏi kỹ.
Câu hỏi thứ hai: có đoạn dốc gắt nào không, dốc lên hay dốc xuống, có khúc cua gấp không. Đoạn dốc gắt bằng bê tông đi được, nhưng ô tô số sàn, người lái chưa quen đường đồi cần cẩn thận. Đoạn dốc gắt bằng đất thì mùa mưa rất khó.
Câu hỏi thứ ba: đường rộng bao nhiêu, hai xe có tránh nhau được không, có chỗ quay đầu không. Đường nhỏ chỉ vừa một xe, không có chỗ quay đầu, buộc phải lùi ra, là điều khó với người chưa quen.
Câu hỏi thứ tư, hay bị quên: đoạn đường ấy có phải đường chung với vườn, với nhà dân không, có lúc nào bị chắn bởi xe chở nông sản, bởi nông sản phơi ven đường không. Mùa thu hoạch, có đoạn đường thôn ban ngày nhộn nhịp hơn hẳn; biết trước thì tránh được giờ đông xe và không ngạc nhiên khi phải chờ.
Xe nào vào được tới cửa
Không phải căn nào ô tô cũng vào tận cửa. Hỏi cụ thể theo xe của nhóm: xe máy, ô tô bốn chỗ gầm thấp, xe bảy chỗ gầm cao, xe khách mười sáu chỗ. Mỗi loại có giới hạn khác nhau về độ dốc, độ rộng và mặt đường.
Xe bốn chỗ gầm thấp hay gặp khó ở đoạn đường đá, đường đất có rãnh, gờ cao. Xe bảy chỗ gầm cao đi đường xấu tốt hơn nhưng dài, khó quay đầu ở lối hẹp. Xe khách lớn thường chỉ vào được tới đường chính, khách phải đi bộ hoặc đổi sang xe nhỏ.
Nếu thuê xe có tài xế, nên báo trước cho tài xế đoạn đường cuối, gửi định vị và mô tả của chủ nhà. Tài xế đường dài quen quốc lộ nhưng có thể chưa quen đường đất dốc vùng đồi.
Nếu nhóm đi hai xe khác nhau, hỏi cho từng xe. Có căn ô tô con vào tận sân nhưng xe bảy chỗ dài phải đỗ ngoài vì khúc cua hẹp; biết trước thì sắp xếp người lớn tuổi đi xe vào được tận nơi.
Với xe máy, câu hỏi khác một chút: đường có đá lởm chởm, có rãnh nước cắt ngang không, có đoạn nào phải dắt bộ không. Xe tay ga bánh nhỏ đi đường đất dốc kém hơn xe số. Nếu thuê xe máy ở trung tâm xã để đi lại trong mấy ngày, hỏi chủ nhà loại xe nào hợp với đường vào căn của họ trước khi thuê.
Mùa mưa: đất đỏ trơn và dính
Đất đỏ bazan vùng Tây Nguyên khi ướt có tính chất đặc biệt: bề mặt trơn, bánh xe mất độ bám, đất dính vào lốp làm lốp trơn hơn nữa. Một đoạn dốc đất ngắn mùa khô đi nhẹ nhàng, mùa mưa có thể làm xe máy trượt ngã, ô tô quay bánh tại chỗ.
Mùa mưa ở vùng hồ thường kéo dài khoảng nửa năm, từ khoảng giữa năm tới cuối năm, mưa nhiều nhất vào những tháng giữa mùa. Sau một cơn mưa lớn, đường đất cần một thời gian nắng mới khô lại. Nếu đi giữa mùa mưa, nên chọn căn có đường vào đã cứng hoá.
Câu hỏi nên đặt: mùa mưa đường vào có đi được không, có khi nào khách phải đỗ xe ngoài rồi đi bộ vào không, chủ nhà có hỗ trợ đón bằng xe máy hoặc xe chuyên dụng không. Chủ nhà thành thật sẽ nói rõ.
Nếu buộc phải đi đường đất ướt bằng xe máy, đi chậm, giữ tay lái thẳng, không phanh gấp, không chở quá nặng, và nếu thấy không an toàn thì dắt xe hoặc dừng lại hỏi chủ nhà.
Đỗ xe ở đâu, đi bộ bao xa
Có căn có sân đỗ xe ngay trước cửa. Có căn đỗ xe ở bãi chung, đi bộ vài chục bước vào nhà. Có căn đỗ xe ở đường chính, đi bộ một đoạn dốc. Hỏi rõ chỗ đỗ, có mái che không, có an toàn qua đêm không.
Quãng đi bộ từ xe vào nhà ảnh hưởng nhiều tới việc mang đồ. Nhóm mang vali lớn, thùng đồ ăn, thùng đá, đồ cho em bé sẽ thấy quãng đi bộ dài hơn nhiều so với tay không. Hỏi chủ nhà có xe đẩy, có người giúp mang đồ không.
Với người lớn tuổi, người đi lại khó, quãng đi bộ có dốc, có bậc thang là chuyện lớn. Hỏi cụ thể: bao nhiêu bậc, có tay vịn không, mặt đường lát gì, trời mưa có trơn không.
Hỏi thêm chuyện chỗ đỗ qua đêm có đèn không, có bị đọng nước khi mưa không. Có sân đỗ đất, mưa đêm xuống thì sáng ra bánh xe lún, phải đẩy mới ra được. Nếu chỗ đỗ là bãi đất dốc, nhớ kéo phanh tay, về số, chèn bánh bằng một hòn đá nếu cần; một chiếc xe tự trôi trên dốc đất trơn là chuyện đã có người gặp.
Buổi tối: đèn và mốc nhận biết
Nhiều nhóm tới nơi lúc trời đã tối vì xuất phát muộn hay đường xa. Đoạn đường cuối vào căn nhà, ban ngày dễ tìm, ban đêm có thể rất khó: không đèn đường, không biển số nhà, nhiều lối rẽ giống nhau giữa vườn cà phê.
Hỏi chủ nhà mốc nhận biết: rẽ ở đâu (cạnh tạp hoá nào, sau cây cầu nào, ngay cột điện có đánh dấu gì), cổng màu gì, có đèn cổng không. Xin định vị chính xác trên ứng dụng bản đồ, nhưng đừng tin tuyệt đối vào chỉ đường của ứng dụng ở đoạn cuối; ứng dụng có thể dẫn vào lối mòn không đi được.
Nếu biết sẽ tới muộn, báo chủ nhà trước để họ bật đèn cổng, đèn hiên, hoặc ra đầu đường đón. Nhiều chủ nhà sẵn lòng đón khách ở điểm rẽ từ đường chính.
Trên đường đi, nhắn chủ nhà mỗi khi qua một mốc lớn, như khi rời quốc lộ, khi qua trung tâm xã. Họ ước được giờ tới và ra đầu đường đúng lúc. Ở đoạn cuối, đi chậm, bật đèn chiếu gần, để ý người đi bộ và xe máy không đèn; trên đường thôn ban đêm, gặp trâu bò, chó chạy ngang là chuyện không hiếm.
Bảng câu hỏi về đường vào
Chép các câu sau vào tin nhắn gửi chủ nhà. Câu trả lời giúp anh chị quyết định chọn căn và chuẩn bị xe, giờ đi cho phù hợp.
| Câu hỏi | Câu trả lời đáng yên tâm |
|---|---|
| Từ đường chính vào bao xa, đường loại gì? | "Khoảng vài trăm mét, đường bê tông tới cổng" |
| Có dốc gắt không? | "Một đoạn dốc ngắn, đã đổ bê tông, xe bảy chỗ lên được" |
| Mùa mưa có trơn không? | "Đường bê tông nên không lầy, chỉ cần đi chậm" |
| Xe của nhóm vào tới cửa được không? | "Ô tô con và xe bảy chỗ vào tận sân" |
| Đỗ xe ở đâu? | "Sân trước nhà, đỗ được hai xe" |
| Buổi tối có đèn không? | "Có đèn cổng và đèn lối đi, tới muộn báo để bật sẵn" |
| Mốc nhận biết chỗ rẽ? | "Rẽ ngay sau tạp hoá, cổng sắt màu xanh, sẽ gửi định vị" |
Nếu câu trả lời là "đường đất, mùa mưa hơi trơn", không có nghĩa phải bỏ căn đó, nhưng nên đi mùa khô, tới nơi khi trời còn sáng, hoặc hỏi chủ nhà có hỗ trợ đón không.
Khi tới nơi mà đường khó hơn dự kiến
Dù hỏi kỹ, đôi khi tới nơi đường vẫn khó hơn hình dung, nhất là sau mưa lớn. Nếu thấy không an toàn, đừng cố lái lên. Dừng xe ở chỗ bằng phẳng, an toàn, gọi chủ nhà. Phần lớn chủ nhà quen đường sẽ hướng dẫn, ra đón, hoặc chỉ chỗ đỗ khác.
Không nên để xe đỗ chắn lối đi của người khác, nhất là lối vào vườn của bà con. Mùa thu hoạch, xe chở nông sản cần đi lại; một chiếc ô tô đỗ chắn có thể làm phiền cả xóm.
Ghi lại kinh nghiệm cho lần sau: căn này mùa mưa đường khó, lần sau đi mùa khô hoặc chọn căn khác. Mỗi chuyến đi là một lần biết thêm về vùng đất.
Nếu xe đã bị sa lầy, đừng rồ ga liên tục làm bánh xe đào sâu thêm. Tắt máy, xuống xem, gọi chủ nhà hoặc nhờ người trong thôn; người ở đây quen với chuyện xe kẹt bùn đất đỏ, thường có cách kéo xe ra bằng xe máy cày hay đơn giản là vài người đẩy. Cảm ơn và gửi chút tiền công cho người giúp là phép lịch sự thường thấy.
Câu hỏi thường gặp
Xe bốn chỗ gầm thấp có vào được các căn nhà nghỉ quanh hồ Tà Đùng không?
Nhiều căn vào được nếu đường đã đổ bê tông hoặc nhựa. Căn có đoạn đường đá, đường đất, dốc gắt thì xe gầm thấp gặp khó, nhất là mùa mưa. Hỏi chủ nhà cụ thể theo loại xe của nhóm trước khi đặt.
Mùa mưa ở Tà Đùng đường vào nhà nghỉ có đi được không?
Đường bê tông, đường nhựa đi được quanh năm, chỉ cần chậm ở đoạn dốc. Đường đất đỏ mùa mưa trơn và lầy, xe máy dễ trượt, ô tô có thể không lên được. Nên chọn căn có đường cứng hoá khi đi giữa mùa mưa.
Ứng dụng bản đồ có chỉ đúng đường vào căn nhà không?
Ứng dụng thường chỉ đúng tới gần, nhưng đoạn cuối trong vườn có thể dẫn sai vào lối mòn. Xin chủ nhà định vị chính xác và mô tả mốc nhận biết, tới muộn thì nhờ chủ nhà ra đón ở điểm rẽ.
Xe khách lớn có vào được tới căn nhà nghỉ không?
Thường chỉ tới đường chính. Từ đó khách đi bộ, hoặc đổi sang xe nhỏ do chủ nhà hỗ trợ. Hỏi trước để biết quãng đi bộ và có người giúp mang đồ không.
Tới nơi lúc tối có khó tìm căn nhà không?
Có thể khó vì vùng đồi không có đèn đường, nhiều lối rẽ giống nhau. Báo chủ nhà giờ tới để họ bật đèn cổng, đèn hiên, hoặc ra đón. Cố gắng xuất phát sớm để tới nơi khi trời còn sáng.
Đỗ xe qua đêm ở căn nhà nghỉ có an toàn không?
Phần lớn vùng quê quanh hồ yên bình. Hỏi chủ nhà chỗ đỗ, có cổng khoá không. Không để đồ giá trị trong xe, khoá xe cẩn thận, không đỗ chắn lối đi của hàng xóm.