Trước khi trả nhà nghỉ ở Tà Đùng, dành khoảng nửa giờ cho bếp theo thứ tự: ăn hết hoặc gom đồ ăn còn lại, rửa và úp bát đĩa, lau bếp và bồn rửa, dọn trống tủ lạnh, phân loại rác vào túi buộc kín và để đúng chỗ chủ nhà chỉ, rồi kiểm lần cuối ga, điện, nước. Không ai đòi khách phải lau nhà như dịch vụ dọn phòng, nhưng một căn bếp gọn là lời cảm ơn rõ ràng nhất với chủ nhà.
Ở thôn quê quanh hồ, việc thu gom rác không dày như ở thành phố; có nơi xe rác chỉ đi theo tuyến và theo ngày, có nơi chủ nhà phải tự mang rác ra điểm tập kết. Rác của khách để sai chỗ thì chó, mèo, chuột bới tung, vương ra vườn hàng xóm. Bài này giúp anh chị trả lại căn nhà như lúc nhận, hoặc gọn hơn.
Phần lớn việc trong bài chỉ cần làm đều tay suốt kỳ nghỉ: rửa bát sau mỗi bữa, mang rác hữu cơ ra mỗi tối, không mua dư. Làm được vậy thì nửa giờ cuối chỉ còn là một vòng kiểm nhẹ nhàng.
Hỏi chuyện rác ngay từ lúc nhận nhà
Việc dọn bếp cuối chuyến dễ hơn rất nhiều nếu ngay từ lúc nhận nhà, anh chị hỏi chủ nhà ba câu: rác để ở đâu, có phân loại không, và có cần mang rác ra điểm nào không. Mỗi căn nhà một cách: có nơi có thùng rác lớn có nắp ở cổng, có nơi chủ nhà gom rác hằng ngày, có nơi khách phải buộc túi để ở một góc riêng.
Hỏi luôn về rác hữu cơ. Một số nhà nghỉ có vườn và chỗ ủ phân, vỏ trái cây, rau thừa có thể cho vào đó; một số nơi nuôi gà, có thể nhận cơm thừa. Nhưng đừng tự ý ném thức ăn ra vườn hay cho vật nuôi ăn khi chưa hỏi; đồ mặn, xương nhỏ, hành tỏi có thể không hợp với vật nuôi.
Nếu căn nhà ở xa đường chính, hỏi thêm ngày xe thu gom đi qua thôn. Có nơi rác của khách phải chờ tới ngày đó mới được mang đi; biết vậy, anh chị sẽ không để túi rác nặng mùi nằm ở cổng hai ba ngày mà chủ động buộc kín, gửi vào thùng có nắp.
Biết những điều này từ đầu, anh chị sẽ phân loại ngay trong cả kỳ nghỉ, và nửa giờ cuối chỉ còn là việc buộc túi và mang ra đúng chỗ.
Phân loại rác bếp thành ba túi
Ở vùng quê, cách phân loại đơn giản nhất là ba túi, đặt cạnh nhau ở góc bếp từ ngày đầu.
- Túi rác hữu cơ: vỏ rau củ, vỏ trái cây, bã cà phê, cơm thừa, xương. Túi này nặng mùi nhanh nhất, nên buộc kín và mang ra mỗi tối.
- Túi tái chế: chai nhựa, lon, hộp giấy, thùng các tông đã làm sạch và ép dẹt. Nhiều nơi ở quê vẫn có người thu mua ve chai; chủ nhà có thể giữ lại phần này.
- Túi rác còn lại: túi nilon bẩn, giấy ăn đã dùng, hộp xốp, bao bì dính dầu mỡ.
- Pin, bình gas mini đã dùng, bóng đèn hỏng thì để riêng, hỏi chủ nhà cách xử lý, không bỏ chung rác sinh hoạt.
- Dầu ăn đã chiên không đổ xuống bồn rửa; để nguội, cho vào chai hoặc túi buộc kín bỏ cùng rác còn lại.
Ba túi nghe có vẻ phiền, nhưng thực ra giúp bếp gọn hơn: túi hữu cơ được mang ra mỗi tối nên bếp không có mùi, túi tái chế gọn nhẹ, túi còn lại ít hẳn.
Thứ tự dọn bếp trong nửa giờ cuối
Dọn theo thứ tự từ bẩn đến sạch, từ trên xuống dưới, để không phải làm lại.
- Ăn bữa cuối bằng món "dọn tủ" để trong tủ lạnh còn ít đồ nhất.
- Gom đồ ăn thừa: món còn dùng được thì cho vào hộp mang theo, phần không mang thì bỏ vào túi hữu cơ.
- Rửa toàn bộ nồi, chảo, bát đĩa, dao thớt; úp lên giá cho ráo hoặc lau khô cất vào chỗ cũ.
- Lau mặt bếp, tường sau bếp, bồn rửa; vớt sạch rác ở lưới lọc bồn rửa.
- Dọn trống tủ lạnh, lau những vết đổ, kiểm cả ngăn đá và cửa tủ.
- Lau bàn ăn, quét sàn bếp.
- Buộc kín các túi rác, mang ra đúng chỗ đã hỏi.
- Khoá van ga, rút phích các đồ điện nhỏ, đóng vòi nước, đóng cửa sổ bếp.
Nếu đi nhóm, chia việc: một người rửa bát, một người lo tủ lạnh và đồ mang về, một người lo rác và sàn. Ba người làm song song thì hai mươi phút là xong.
Đồ ăn còn lại: mang về, để lại hay bỏ
Cách dễ nhất để giảm việc ở bước này là lên kế hoạch từ ngày đầu: bữa cuối ăn bằng những gì còn lại, không mua thêm đồ tươi ở ngày cuối, đồ khô mua gói nhỏ. Khi nửa giờ cuối đến, tủ lạnh gần như đã trống và chỉ còn vài thứ phải quyết định.
Đồ khô chưa mở như mì, gạo, gia vị nguyên gói thường nên mang về. Có thể hỏi chủ nhà có muốn giữ lại không; một số chủ nhà vui lòng nhận để dành cho khách sau, một số không vì không muốn chịu trách nhiệm đồ của người khác. Đừng để lại mà không hỏi.
Đồ đã nấu, đồ tươi đã mở nên ăn hết hoặc bỏ đúng chỗ. Mang đồ đã nấu về thành phố trên chặng xe dài nhiều giờ không an toàn trừ khi giữ lạnh tốt. Rau củ tươi còn nguyên có thể hỏi chủ nhà hoặc tặng người dọn nhà nếu họ cần.
Đồ ăn của bé như sữa hộp chưa mở, bột ăn dặm còn nguyên thì mang về; sữa đã pha, cháo của bé thì bỏ. Hộp đựng, bình sữa phải rửa sạch và lau khô trước khi xếp vào túi, nếu không sau vài giờ trên xe sẽ có mùi chua rất khó tẩy.
Đồ uống còn lại như nước bình lớn, đá trong thùng đá: nước còn đầy có thể để lại nếu chủ nhà đồng ý; đá tan thì đổ ra chỗ thoát nước ngoài vườn chứ không đổ giữa lối đi.
Những thứ hay bị bỏ quên trong bếp
Hộp gia vị mang theo. Thường bị để lại trong tủ bếp vì lẫn với gia vị của nhà. Dán nhãn từ đầu sẽ đỡ quên.
Dao, thớt, kéo riêng. Rửa xong để chung với đồ của nhà rồi quên lấy. Gom đồ riêng vào một túi trước khi lau bếp.
Bình sữa, bát thìa của bé. Hay để trên giá phơi bát. Kiểm giá phơi trước khi đi.
Đồ trong ngăn đá. Sữa mẹ trữ đông, đá viên, đồ ướp. Ngăn đá ít được mở nên dễ quên nhất.
Đồ ăn trong lò vi sóng hay nồi cơm. Một bát cháo hâm dở, nồi cơm còn cơm. Mở hết các nắp trước khi đi.
Túi rác. Buộc xong để cạnh cửa rồi lên xe đi luôn. Mang rác ra trước, đi sau.
Khăn lau và miếng rửa bát mang theo. Thường được phơi ngoài hiên hoặc trên lan can cho khô rồi bị bỏ lại. Gom khăn ẩm vào túi riêng mang về giặt, không gấp lẫn vào quần áo sạch.
Đồ sạc và ổ cắm trong bếp. Ấm siêu tốc mang theo, bếp lẩu điện, sạc điện thoại cắm ở ổ bếp trong lúc nấu. Đi một vòng nhìn các ổ cắm trước khi tắt đèn.
Khi trả nhà sớm hoặc trả nhà trong mưa
Có những chuyến phải trả nhà sớm hơn dự kiến vì thời tiết xấu, vì trẻ ốm hay vì việc gấp ở nhà. Lúc đó, nửa giờ dọn bếp dễ bị bỏ qua. Cách xoay: ưu tiên ba việc không thể bỏ — tủ lạnh trống, rác ra đúng chỗ, ga và điện đã tắt — rồi báo chủ nhà rằng bát đĩa chưa kịp rửa hết, xin lỗi và đề nghị bù công dọn nếu chủ nhà muốn.
Trả nhà trong mưa thì mang rác ra trước khi xếp đồ lên xe, khi đường từ cửa tới chỗ để rác còn chưa lầy thêm. Túi rác buộc hai lớp để nước mưa không làm rách. Đừng để rác dưới mái hiên với ý định "lát nữa chủ nhà mang ra giúp".
Dù vội đến đâu, một tin nhắn rõ ràng với chủ nhà vẫn là điều đáng làm nhất. Chủ nhà biết trước tình trạng căn bếp thì sắp xếp được người dọn trước khi khách sau tới.
Vì sao điều này quan trọng ở một xã quê
Ở thành phố, rác của khách lưu trú đi vào hệ thống thu gom hằng ngày, gần như không ai thấy. Ở xã vùng hồ, rác để sai chỗ thì chính người trong thôn thấy, và thường là hàng xóm của căn nhà nghỉ chịu. Chó mèo bới túi rác, gió thổi túi nilon xuống mép hồ, mùi thức ăn thừa hút ruồi muỗi tới vườn bên cạnh.
Chủ nhà nghỉ ở quê thường sống gần hoặc trong cùng thôn. Một lượt khách để lại bếp bẩn, rác vương vãi làm chủ nhà mất cả buổi dọn, và đôi khi còn bị hàng xóm phàn nàn. Ngược lại, khách trả nhà gọn gàng là khách mà chủ nhà sẵn lòng giữ chỗ cho lần sau, sẵn lòng linh động giờ nhận trả, sẵn lòng giúp khi có chuyện.
Còn một chuyện ít người để ý: vùng hồ là nguồn nước. Túi nilon, chai nhựa, hộp xốp bay xuống mép hồ không mất đi đâu; chúng trôi dạt quanh các đảo, mắc vào bè cá, nằm trên bãi bờ khi nước rút. Mỗi chiếc túi mà khách buộc kín và đặt đúng chỗ là một chiếc túi không đến được mặt hồ mà chính khách đã lên đây để ngắm.
Kiểu ở home là kiểu ở như ở nhà mình. Ở nhà mình, không ai rời đi mà để lại một bồn rửa đầy bát. Nửa giờ cuối dọn bếp là cách khép lại kỳ nghỉ đúng với tinh thần đó.
Kiểm lần cuối trước khi khoá cửa
Danh sách ngắn để đọc to lên trước khi rời nhà, nhất là khi cả nhà đang vội ra xe.
- Van ga đã khoá, bếp đã tắt hẳn.
- Ấm đun, nồi cơm, bếp lẩu điện đã rút phích.
- Vòi nước bếp và nhà tắm đã đóng.
- Tủ lạnh đã trống, cửa tủ đã đóng (hoặc để theo cách chủ nhà dặn).
- Rác đã mang ra đúng chỗ.
- Đồ riêng của mình đã lên xe: hộp gia vị, dao thớt, đồ của bé, thùng đá.
- Cửa sổ bếp đã đóng, cửa chính đã khoá, chìa khoá để đúng chỗ đã hẹn.
- Đèn bếp và đèn hiên đã tắt, trừ khi chủ nhà dặn để đèn.
Sau cùng, nhắn chủ nhà một tin ngắn báo đã trả nhà, nói rõ có món gì để lại hoặc có gì hư hỏng trong lúc ở. Minh bạch từ phía khách luôn được chủ nhà trân trọng.
Câu hỏi thường gặp
Khách có phải rửa bát trước khi trả nhà nghỉ không?
Tuỳ nội quy từng nhà, nhưng rửa bát và để bếp gọn là phép lịch sự tối thiểu với nhà nghỉ tự phục vụ. Nhiều căn nhà không có người dọn ngay sau mỗi lượt khách, nên bát bẩn để lại sẽ có mùi và hút côn trùng.
Rác ở nhà nghỉ vùng quê để ở đâu?
Hỏi chủ nhà ngay khi nhận nhà. Có nơi có thùng rác có nắp ở cổng, có nơi chủ nhà gom hằng ngày, có nơi phải mang tới điểm tập kết của thôn. Không để túi rác ngoài hiên qua đêm vì dễ bị chó mèo bới.
Có nên đổ thức ăn thừa ra vườn cho gà vịt không?
Chỉ khi chủ nhà đồng ý và chỉ ra chỗ. Thức ăn mặn, xương nhỏ, hành tỏi có thể không hợp với vật nuôi, và đổ bừa ra vườn sẽ hút ruồi, chuột. Hỏi trước rồi làm theo cách chủ nhà muốn.
Dầu ăn đã chiên thì xử lý thế nào?
Không đổ xuống bồn rửa vì dầu đông lại làm tắc ống và ảnh hưởng hố thấm, bể tự hoại ở nhà quê. Để dầu nguội, cho vào chai nhựa hoặc túi buộc kín, bỏ vào túi rác còn lại.
Đồ khô còn thừa có nên để lại cho chủ nhà không?
Hỏi trước. Một số chủ nhà vui lòng nhận gạo, gia vị nguyên gói để dành cho khách sau; một số không muốn giữ đồ của người khác. Đồ đã mở dở, đồ tươi thì nên mang đi hoặc bỏ đúng chỗ.
Làm vỡ bát đĩa trong bếp nhà nghỉ thì làm gì?
Gom mảnh vỡ cẩn thận, gói trong giấy báo hoặc hộp, ghi chú để người thu gom không bị đứt tay, và báo ngay cho chủ nhà. Đề nghị đền bù nếu chủ nhà muốn. Nói thẳng luôn tốt hơn để chủ nhà tự phát hiện.