Ở nhà nghỉ vùng hồ Tà Đùng mùa mưa, đồ đạc ẩm dần ngay cả khi không dầm mưa, vì độ ẩm trong không khí rất cao. Giữ đồ khô mấy ngày dựa vào bốn thói quen: chặn ướt ở cửa nhà, giữ vali đóng kín và chia đồ theo túi, cất đồ điện tử và giấy tờ trong túi kín có gói hút ẩm, và mở cửa thông gió vào giờ khô nhất trong ngày. Giày ướt thì nhét giấy, để chỗ thoáng, không hơ lửa.
Xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng — vùng Đắk Som, Đắk R'Măng của Đắk Glong cũ — có mùa mưa nhiều tháng, có những đợt mưa dầm, mây và sương nằm sát mặt hồ. Không khí ẩm như vậy làm cảnh đẹp, nhưng cũng làm quần áo, giày dép, giấy tờ và đồ điện tử của khách nhanh ẩm. Bài này nói về đồ của khách trong vài ngày ở, không bàn chuyện chống ẩm cho căn nhà.
Vì sao đồ ẩm ngay cả khi không bị mưa
Nhiều người ngạc nhiên khi sáng ngày thứ ba mở vali thấy áo sơ mi mềm oặt, sờ vào lành lạnh, có mùi ẩm nhẹ, dù không hề mặc ra mưa. Lý do là độ ẩm của không khí. Những ngày mưa dầm, không khí gần như bão hoà hơi nước. Vải, giấy, da, gỗ đều hút ẩm từ không khí cho tới khi cân bằng với nó.
Đêm lạnh làm chuyện này rõ hơn. Khi nhiệt độ hạ, hơi nước đọng lại trên những bề mặt lạnh: mặt kính, vách tôn, đồ kim loại, cả mặt trong của vali để sát tường ngoài. Sáng ra, những chỗ ấy ướt lấm tấm.
Thêm vào đó là những thứ ướt mình mang vào nhà mà không để ý: áo khoác ẩm sương treo trong phòng ngủ, giày ướt để cạnh giường, khăn tắm ướt vắt trên ghế. Mỗi thứ toả hơi nước vào căn phòng kín, làm mọi thứ khác ẩm theo.
Hiểu vậy để thấy giữ đồ khô không chỉ là tránh mưa, mà là quản lý hơi ẩm trong căn nhà mình đang ở. Một vài thói quen đơn giản giải quyết được gần hết.
Chặn ướt ở cửa: ranh giới giữa trong và ngoài
Thói quen quan trọng nhất là có một ranh giới rõ ở cửa ra vào. Ngoài cửa — trên hiên có mái — là chỗ của đồ ướt: giày, dép, ô, áo mưa. Trong cửa là chỗ của đồ khô. Không có ngoại lệ, kể cả khi vội.
Ngay khi nhận nhà, sắp khu cửa: một tấm thảm hoặc khăn cũ để chùi chân, một chỗ để giày dép có mái che, vài móc treo áo mưa và áo khoác. Nếu nhà không có móc ngoài hiên, hỏi chủ nhà chỗ nào treo được, hoặc dùng lưng ghế ngoài hiên.
Áo khoác ẩm sương sau buổi tối ngồi hiên treo ở phòng khách gần cửa, không mang vào phòng ngủ. Ô dù mở ra để ráo trên hiên rồi mới gấp lại. Khăn lau người sau khi đi mưa về treo ở phòng tắm, nơi có quạt thông gió nếu có.
Với trẻ nhỏ và thú cưng, ranh giới này càng cần. Trẻ chạy từ sân vào với đôi chân dính đất đỏ, chó lội vũng rồi nhảy lên sofa — một lần là đủ để sàn và vải bọc của chủ nhà khó làm sạch. Đặt sẵn chậu nước, khăn ở cửa để rửa chân trước khi vào.
Giày ướt: nhét giấy, để thoáng, đừng hơ lửa
Giày ướt là thứ khó khô nhất trong mùa mưa. Một đôi giày vải hay giày thể thao ngấm nước có thể mất hai ba ngày mới khô nếu để trong góc kín. Trong lúc đó, nó vừa có mùi vừa làm ẩm mọi thứ xung quanh.
Cách làm khô nhanh và an toàn: tháo dây, rút lót giày ra, chùi bớt bùn đất, nhét giấy báo hoặc giấy vệ sinh vón cục vào trong giày. Giấy hút nước, sau vài giờ thay giấy mới. Để giày ở chỗ thoáng gió có mái che, hoặc trước một chiếc quạt bật nhẹ.
Không hơ giày lên bếp, lên máy sưởi, lên đèn. Nhiệt cao làm keo bong, đế cong, da nứt, và có nguy cơ cháy. Không phơi giày ra nắng gắt quá lâu nếu là giày da.
Đất đỏ bazan khô lại trên giày sẽ bám rất chặt. Rửa sơ bằng nước ngay khi về, khi đất còn ướt, dễ hơn nhiều so với đợi khô rồi mới cạy. Hỏi chủ nhà chỗ rửa giày dép ngoài sân, đừng rửa trong bồn tắm hay bồn rửa bát.
Tốt nhất là tránh để giày chính bị ướt ngay từ đầu. Lúc trời mưa hay đường lầy, đi dép cao su quai hậu, rửa chân là xong. Giày chính để dành cho lúc trời ráo và chặng xe về.
Vali: đóng kín, chia túi, kê cao
Vali mở toang giữa phòng mấy ngày là vali hút ẩm. Thói quen tốt là lấy đồ xong thì đóng nắp lại, kéo khoá. Đồ bên trong chia theo túi: túi đồ sạch khô, túi đồ đã mặc, túi đồ lót, túi bộ dự phòng. Túi zip lớn hoặc túi nilon có khoá kéo làm việc này rất tốt.
Đồ đã mặc mà còn ẩm thì không cho vào vali ngay, phơi cho ráo trước, rồi mới gói vào túi đồ bẩn. Đồ ẩm để chung với đồ khô trong vali kín một đêm là đủ làm cả vali có mùi.
Kê vali lên ghế, lên kệ, không đặt sát tường ngoài hay sát kính lớn, không đặt trực tiếp trên sàn lạnh. Mặt vali áp vào chỗ lạnh sẽ đọng hơi nước bên trong.
Vài gói hút ẩm nhỏ — loại hạt silica vẫn có trong hộp giày, hộp đồ điện tử — bỏ vào vali và các túi đồ quan trọng giúp giảm ẩm đáng kể. Có thể giữ lại những gói này từ đồ mua hằng ngày, gom vào một túi để dùng cho những chuyến đi mùa mưa.
Điện thoại, máy ảnh, máy tính và giấy tờ
Đồ điện tử sợ nhất không phải là mưa trực tiếp mà là hơi nước đọng. Chuyện hay gặp: mang máy ảnh từ phòng ấm ra hiên lạnh lúc sáng sớm để chụp sương, ống kính mờ đặc; hoặc mang từ ngoài trời lạnh vào bếp ấm, hơi nước đọng ngay trên thân máy và cả bên trong ống kính.
Cách tránh: khi chuyển máy giữa hai chỗ chênh nhiệt độ nhiều, để máy trong túi kín một lúc cho nó từ từ cân bằng với nhiệt độ mới rồi mới lấy ra. Ban đêm cất máy ảnh, ống kính trong túi có gói hút ẩm.
Điện thoại khi ra ngoài lúc mưa để trong túi chống nước nhỏ hoặc túi zip. Đừng sạc điện thoại khi cổng sạc còn ẩm; lau khô và để ráo trước. Sạc dự phòng, dây sạc, tai nghe cất trong một túi kín chung.
Máy tính xách tay nếu mang theo để làm việc thì đặt trên bàn xa cửa sổ, không để trên giường hay sàn, đóng nắp khi không dùng, ban đêm cất trong túi có gói hút ẩm.
Giấy tờ — căn cước, giấy tờ xe, thẻ ngân hàng, tiền mặt — gói trong một túi zip nhỏ, để trong túi xách. Giấy và tiền mặt ẩm lâu sẽ mềm, nhoè mực. Chụp ảnh giấy tờ quan trọng lưu trong điện thoại phòng khi cần.
Đi xe máy lúc mưa thì túi xách đặt trước ngực và trùm áo mưa lên, đừng để ở cốp xe hay treo móc xe — cốp xe máy thường không kín, nước mưa và nước bắn từ bánh xe vào khá nhiều trên đường đất.
Chăn gối, khăn và căn phòng mình ngủ
Mở cửa thông gió vào giờ khô nhất. Khi trời ngớt mưa và có nắng, thường là gần trưa, mở cửa sổ phòng ngủ một lúc cho hơi ẩm thoát ra. Đóng lại trước khi chiều xuống để giữ ấm.
Không phơi khăn ướt trong phòng ngủ. Khăn tắm ướt, áo ẩm treo trong phòng ngủ đóng kín toả hơi nước suốt đêm. Treo ở phòng tắm có quạt hút hoặc chỗ thoáng ngoài phòng khách.
Phơi chăn khi có nắng. Nếu chủ nhà cho phép, mang chăn ra hiên phơi những lúc nắng. Chăn khô thì tối đắp ấm hơn hẳn chăn ẩm.
Kéo rèm cách kính một khoảng. Rèm ép sát mặt kính lạnh sẽ ẩm và có mùi. Để rèm hơi tách ra, ban ngày kéo hẳn sang bên cho kính khô.
Bật quạt hoặc máy hút ẩm nếu nhà có. Một số nhà nghỉ có máy hút ẩm, máy điều hoà có chế độ làm khô. Hỏi chủ nhà và dùng theo hướng dẫn.
Đồ ăn, gia vị và những thứ trong bếp cũng sợ ẩm
Khách ở nhà nghỉ có bếp thường mang theo ít đồ khô từ thành phố: cà phê, trà, bánh quy, mì gói, gia vị, sữa bột cho trẻ. Mùa mưa ở vùng hồ, những thứ ấy ẩm rất nhanh nếu mở bao rồi để hở trên mặt bếp. Bánh quy mềm oặt sau một đêm, đường vón cục, cà phê mất mùi.
Mang theo vài hộp nhựa có nắp kín hoặc kẹp miệng túi. Mở gói nào thì kẹp lại ngay sau khi dùng, hoặc đổ vào hộp kín. Sữa bột của trẻ nhất định phải đậy kín, để chỗ khô, không để gần bồn rửa hay cạnh nồi đang bốc hơi.
Đồ ăn khô cũng thu hút kiến và chuột nếu để hở, nhất là ở nhà dựng giữa vườn rẫy. Cất vào tủ có cánh, không để trên sàn hay trong túi nilon mở. Rác thực phẩm buộc kín và đổ theo cách chủ nhà hướng dẫn mỗi tối.
Khi trả nhà, mang đồ ăn khô còn thừa về hoặc hỏi chủ nhà có muốn giữ lại không, đừng để lại gói mở dở trong tủ. Gói ăn dở để lại một tuần trong mùa mưa sẽ thành mốc, và đó là việc dọn thêm cho chủ nhà.
Trả nhà khô ráo, mang đồ về không mốc
Ngày trả nhà mùa mưa thường vội: dọn đồ, xếp vali, lên xe trong lúc trời có thể đang mưa. Dành vài phút cuối để kiểm: không có khăn ướt nào bỏ quên trên ghế, không có giày ướt nào để lại ngoài hiên, cửa sổ đã đóng, sàn khu cửa đã lau bùn đất.
Đồ ẩm của mình gói kín trong túi riêng, tách khỏi đồ khô. Về tới nhà, việc đầu tiên là mở túi đồ ẩm, giặt hoặc phơi ngay. Vali để mở nắp một ngày cho khô hẳn trước khi cất. Giày ướt nhét giấy và để chỗ thoáng.
Máy ảnh, ống kính sau một chuyến mùa mưa nên để ở chỗ khô thoáng vài ngày, kiểm tra xem có vệt mốc mờ trong ống kính không. Mốc ống kính bắt đầu từ những lần đọng hơi nước như thế.
Nếu chuyến sau lại đi mùa mưa, giữ lại túi zip, gói hút ẩm, giấy báo và móc phơi trong một túi riêng. Chuẩn bị một lần, dùng cho nhiều chuyến.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đồ trong vali bị ẩm dù không đi mưa?
Những ngày mưa dầm, không khí gần như bão hoà hơi nước, vải và giấy hút ẩm từ không khí. Đêm lạnh làm hơi nước đọng ở chỗ lạnh. Đóng kín vali, chia đồ theo túi zip, bỏ gói hút ẩm và kê vali xa tường ngoài và kính.
Làm khô giày ướt ở nhà nghỉ thế nào?
Tháo dây, rút lót, chùi bùn, nhét giấy báo hoặc giấy vệ sinh vón cục, thay giấy sau vài giờ, để chỗ thoáng có mái hoặc trước quạt bật nhẹ. Không hơ lên bếp, máy sưởi hay đèn vì hỏng keo, cong đế và dễ cháy.
Máy ảnh bị mờ ống kính khi chụp sương thì làm sao?
Đó là hơi nước đọng khi máy chuyển giữa chỗ ấm và lạnh. Để máy trong túi kín một lúc cho cân bằng nhiệt độ rồi mới lấy ra. Ban đêm cất máy và ống kính trong túi có gói hút ẩm để tránh mốc về sau.
Giữ điện thoại khô khi đi mưa ở Tà Đùng bằng gì?
Túi chống nước nhỏ hoặc túi zip khi ra ngoài. Không sạc khi cổng sạc còn ẩm, lau khô và để ráo trước. Sạc dự phòng, dây sạc, tai nghe cất chung một túi kín ở chỗ khô xa cửa sổ.
Có nên phơi khăn tắm trong phòng ngủ không?
Không nên. Khăn ướt treo trong phòng ngủ đóng kín toả hơi nước suốt đêm làm chăn gối và quần áo ẩm theo. Treo ở phòng tắm có quạt hút hoặc chỗ thoáng ngoài phòng khách, không treo lên máy sưởi.
Sau chuyến đi mùa mưa về nhà cần làm gì với đồ?
Mở túi đồ ẩm giặt hoặc phơi ngay, để vali mở nắp một ngày cho khô, nhét giấy vào giày ướt, để máy ảnh và ống kính ở chỗ khô thoáng vài ngày và kiểm vệt mốc. Giữ lại túi zip và gói hút ẩm cho chuyến sau.