Một thực đơn tự nấu cho kỳ nghỉ 3 ngày 2 đêm ở nhà nghỉ Tà Đùng chỉ cần khoảng sáu bữa tự làm: hai bữa tối chính, hai bữa sáng, một bữa trưa ăn lại món kho và một bữa "dọn tủ" trước khi về. Mấu chốt là nấu một món kho đủ dùng hai lần, chọn rau củ để được lâu cho ngày thứ hai, và đi chợ một lần lớn ở ngày đầu cộng một lần bổ sung nhỏ.
Thực đơn dưới đây viết cho gia đình bốn người (hai người lớn, hai trẻ) hoặc nhóm bạn bốn người, ở một căn nhà nghỉ có bếp hai vùng nấu, nồi cơm điện, tủ lạnh nhỏ. Tất cả là món cơm nhà thường ngày, không có tiệc nướng, không cần lò. Anh chị thay món theo khẩu vị, nhưng nên giữ cấu trúc: món nào nấu một lần ăn hai bữa, món nào ăn ngay, món nào dùng đồ còn lại.
Lịch giả định: tới nơi trưa ngày một, về sau bữa trưa ngày ba. Nếu đi giờ khác, chỉ cần dịch các ô trong bảng. Mọi con số về lượng thịt, rau trong bài là ví dụ để dễ hình dung, không phải định mức.
Bảng thực đơn sáu bữa
Các ô in đậm là bữa tự nấu chính; các ô còn lại là bữa nhẹ hoặc bữa ăn ngoài.
| Ngày | Sáng | Trưa | Tối |
|---|---|---|---|
| Ngày 1 | Ăn trên đường | Ăn ngoài, đi chợ trên đường vào | Thịt kho trứng, canh bí đỏ sườn, cải luộc |
| Ngày 2 | Cháo trắng, trứng, ruốc; cà phê | Thịt kho còn lại, bắp cải xào, canh su su | Gà kho gừng hoặc cá kho, canh cải nấu gừng, rau luộc |
| Ngày 3 | Mì nấu rau trứng hoặc xôi mua chợ | Cơm chiên "dọn tủ" trước khi trả nhà | (Đang trên đường về) |
Nhìn bảng sẽ thấy chỉ có hai bữa phải nấu "đủ mâm" là hai bữa tối. Bữa trưa ngày hai chỉ cần hâm món kho và nấu thêm một món rau, mất chừng hai mươi phút. Bữa cuối là bữa dọn sạch tủ lạnh, không cần đi chợ thêm.
Thực đơn này cũng chừa sẵn khoảng trống: bữa trưa ngày một và trưa ngày ba không cần nấu, nên nếu cả nhà muốn ăn thử một quán ven hồ hay ghé đâu đó trên đường về, không bữa tự nấu nào bị bỏ phí. Ngược lại, nếu trời mưa cả ngày, mọi bữa đều có thể nấu ở nhà bằng chính số đồ đã mua.
Vì sao món kho là trục của thực đơn
Trong một kỳ nghỉ ngắn, món kho là bạn tốt nhất của người đứng bếp. Thịt kho, cá kho, gà kho gừng nấu một lần, ăn hai bữa, càng để càng thấm. Món kho chịu được việc hâm lại, không nát, không chua nhanh nếu cất tủ đúng cách. Một nồi thịt kho trứng cho bốn người nấu tối ngày một, ăn tiếp trưa ngày hai, có khi còn dư một ít cho bữa cơm chiên ngày ba.
Món kho cũng hợp với khí hậu vùng cao: đêm se lạnh, ăn cơm nóng với món kho mặn ngọt, thêm canh rau thanh, người lớn trẻ nhỏ đều dễ ăn. Ngược lại, những món chiên giòn, xào nhanh ngon nhất khi vừa làm xong, để sang bữa sau thì mềm, ỉu, không ai muốn ăn.
Một mẹo nhỏ: kho dư nước một chút ở tối ngày một. Phần nước kho còn lại vừa làm nước chấm rau luộc, vừa là gia vị sẵn cho chảo cơm chiên ngày ba. Trong căn bếp ít gia vị, một chén nước kho đậm đà đỡ được rất nhiều việc.
Thực đơn mẫu đặt hai món kho khác nhau cho hai tối — một thịt heo, một gà hoặc cá — để không ai thấy lặp. Nếu trong nhà có người không ăn được một loại thịt, đổi nồi đó sang đậu hũ kho nấm hoặc trứng kho; cấu trúc thực đơn không đổi.
Danh sách đi chợ một lần lớn
Danh sách này cho đợt đi chợ chiều ngày một hoặc lúc trên đường vào. Số lượng là ví dụ cho bốn người; điều chỉnh theo sức ăn của nhà mình.
- Thịt: một miếng ba chỉ hoặc nạc vai vừa một nồi kho; một ít sườn non nấu canh; nửa con gà ta hoặc một khúc cá vừa cho nồi kho thứ hai.
- Trứng: một chục, dùng cho món kho, bữa sáng và cơm chiên.
- Rau củ để lâu: một quả bí đỏ nhỏ, một bắp cải, hai quả su su, ít cà rốt, vài củ khoai lang.
- Rau ăn lá: một bó cải ngọt hoặc cải xanh cho tối ngày một; mua thêm một bó ở lần bổ sung ngày hai.
- Gia vị tươi: hành lá, hành tím, tỏi, gừng, ớt, chanh.
- Trái cây: một nải chuối, vài trái theo mùa.
- Tạp hoá: nước uống, đá nếu cần, một gói xôi hoặc bánh mì cho sáng ngày ba nếu tiện.
Lần bổ sung nhỏ vào sáng ngày hai chỉ cần rau ăn lá, rau thơm và thứ gì đã hết. Nếu căn nhà xa chợ, có thể bỏ lần bổ sung này và thay rau lá bằng rau củ.
Nấu bữa tối ngày một trong khoảng một giờ
Đây là bữa nhiều việc nhất vì vừa nấu món chính, vừa chuẩn bị món kho cho hôm sau. Thứ tự dưới đây giúp hai vùng nấu không bao giờ phải chờ nhau.
- Vo gạo, cắm cơm trước tiên.
- Luộc trứng; trong lúc đó thái thịt, ướp với nước mắm, đường, hành tỏi.
- Bóc trứng, bắc nồi kho lên một vùng nấu, lửa lớn cho sôi rồi hạ nhỏ, kho liu riu.
- Vùng nấu còn lại: ninh sườn cho nồi canh khoảng hai mươi phút, hớt bọt, rồi cho bí đỏ vào.
- Khi bí gần chín, nhặt rửa cải, chuẩn bị nồi nước luộc rau.
- Bí chín thì nhấc nồi canh ra, dùng vùng nấu đó luộc cải.
- Nêm lại nồi kho, chắt một ít nước kho ra chén làm nước chấm rau.
Khi cả nhà ăn xong, để nồi thịt kho nguội bớt rồi chia phần cho ngày mai vào hộp kín, cất tủ. Đừng để cả nồi kho ngoài bếp qua đêm, kể cả khi đêm vùng cao lạnh.
Lịch đứng bếp: ai nấu bữa nào
Tối ngày một — người nấu giỏi nhất. Đây là bữa nhiều việc nhất và là bữa dựng nồi kho cho hôm sau. Người quen bếp nhất đứng chính, một người phụ rửa rau, luộc trứng. Những người còn lại dỡ đồ, trông trẻ, dọn bàn.
Sáng ngày hai — người dậy sớm nhất. Nấu cháo hoặc pha cà phê, luộc trứng. Không ai phải hẹn giờ; ai thức trước làm trước, người sau dọn.
Trưa ngày hai — người ít nấu nhất. Bữa hâm lại và một món rau là bữa tập tay lý tưởng. Người đứng bếp hôm qua được nghỉ hẳn bữa này.
Tối ngày hai — đổi cặp. Một cặp khác làm chính nồi kho thứ hai. Đổi người đứng bếp giúp không ai thấy mình "đi nghỉ mà như đi làm".
Bữa dọn tủ ngày ba — cả nhà. Một người chiên cơm, những người còn lại vừa ăn vừa bắt đầu dọn bếp, gom đồ. Bữa cuối gắn luôn với việc trả nhà nên nhanh gọn.
Người không nấu thì rửa. Luật đơn giản này áp cho mọi bữa. Nói một lần vào tối đầu là đủ cho cả chuyến.
Bữa sáng: nhanh, ấm và không cần ai dậy sớm
Bữa sáng ngày hai và ngày ba nên là bữa mà người dậy sớm nhất làm được trong mười lăm phút. Cháo trắng nấu từ gạo hoặc từ cơm nguội, ăn với trứng luộc, ruốc, dưa; mì nấu với rau cải và trứng; bánh mì kẹp trứng ốp la. Ai dậy sau thì hâm lại.
Nếu thích, đổi một bữa sáng sang đi chợ mua đồ ăn sáng mang về — xôi, bánh mì, bánh bao — rồi bày ra hiên với cà phê pha phin. Đó cũng là cách để người hay đứng bếp được nghỉ một bữa.
Trẻ nhỏ nên có món quen: cháo nấu với thịt bằm và bí đỏ, sữa ấm, chuối. Đổi chỗ ngủ đã làm nhiều bé biếng ăn buổi sáng; một món quen vị thường được ăn hết hơn món mới. Cà phê và trà gừng nóng là thứ người lớn cần nhất vào buổi sáng vùng cao, nên đặt ấm nước lên bếp trước khi làm bất cứ việc gì.
Với bữa sáng ngày ba, khi cả nhà còn phải xếp đồ và dọn nhà, nên chọn món không để lại nhiều nồi: mì nấu một nồi, hoặc xôi, bánh mì mua sẵn từ hôm trước hâm lại. Bếp càng ít việc trong buổi sáng cuối thì việc trả nhà càng thong thả.
Bữa trưa ngày hai: hâm lại và một món rau
Nếu ngày hai cả nhà ra ngoài nửa ngày, bữa trưa có thể ăn quán, và phần thịt kho để dành sẽ dời sang bữa tối hoặc bữa cơm chiên ngày ba. Nếu ở nhà, bữa trưa chỉ cần ba việc: cắm cơm, hâm thịt kho, xào bắp cải với tỏi hoặc nấu canh su su với chút thịt bằm. Tổng cộng hai mươi đến hai mươi lăm phút.
Hâm món kho nên hâm vừa đủ phần ăn trong bữa, không hâm đi hâm lại cả nồi nhiều lần. Đun sôi lại hẳn rồi mới ăn. Món canh thì nấu mới, không để canh qua đêm vì canh rau để lâu dễ chua và mất ngon.
Đây là bữa ít áp lực nhất, nên là bữa phù hợp để giao cho người ít nấu nướng trong nhóm thử tay. Một người trẻ trong nhà, hay người bạn chưa bao giờ đứng bếp, có thể làm được bữa này với hai món, và nhiều khi đó lại là bữa cả nhóm nhớ.
Bữa "dọn tủ" và cách xoay khi kế hoạch thay đổi
Cơm chiên dọn tủ. Sáng ngày ba nấu thêm ít cơm hoặc dùng cơm nguội còn lại, chiên với trứng, phần thịt kho băm nhỏ, cà rốt, bắp cải, hành lá. Mọi thứ còn trong tủ đều có chỗ trong chảo cơm chiên. Ăn xong là tủ lạnh gần như trống, sẵn sàng trả nhà.
Khi trời mưa không đi chợ được. Đổi bữa tối ngày hai sang món trứng: trứng chiên, trứng kho, canh trứng cà chua, ăn với rau củ còn lại. Bí đỏ, su su, bắp cải mua sẵn từ ngày một sẽ cứu bữa này.
Khi cả nhà muốn ăn ngoài một bữa. Chuyển món kho thứ hai sang bữa trưa ngày ba, bỏ bữa cơm chiên. Món kho chưa nấu thì để ngăn đá, nấu ngày hôm sau vẫn ổn.
Khi có thêm người. Tăng thêm một nồi canh hoặc một đĩa trứng, đừng tăng số món mặn. Cơm nấu thêm một lần là đủ.
Khi có người mệt. Nấu cháo gà hoặc cháo thịt bằm cho cả nhà, ăn với dưa và trứng. Cháo ấm là bữa ăn hợp nhất cho người mệt vì đường xa hay lạnh.
Câu hỏi thường gặp
Thực đơn 3 ngày 2 đêm có cần tủ lạnh lớn không?
Không. Thực đơn mẫu dùng rau củ để được ở nhiệt độ mát, chỉ thịt, trứng, món kho đã nấu và rau lá cần tủ lạnh. Một tủ lạnh nhỏ có ngăn đá là đủ nếu chia đồ thành túi nhỏ và không mua dư.
Nhóm bạn trẻ không biết nấu có theo thực đơn này được không?
Được. Các món trong thực đơn là món cơm nhà cơ bản: kho, luộc, canh, xào, cháo, cơm chiên. Chỉ cần một người hơi biết nấu làm chính cho bữa tối đầu tiên, các bữa sau người khác có thể thay nhau làm theo thứ tự đã quen.
Có nên thêm một bữa lẩu vào thực đơn không?
Có thể thay một bữa tối bằng nồi lẩu nhỏ nấu trên bếp nhà, nhất là đêm lạnh. Nhưng lẩu cần nhiều loại rau, nhiều đồ nhúng và nhiều bát đĩa; nên tính lẩu cho tối ngày hai khi đã quen bếp, không phải tối đầu tiên.
Thực đơn cho người ăn chay thì thay thế nào?
Giữ cấu trúc, thay món kho bằng đậu hũ kho nấm, nấm kho tiêu, mít non kho; canh nấu với nấm và rau củ; bữa sáng là cháo đậu xanh, bánh mì với bơ. Mua nấm trồng ở chợ, không dùng nấm hái tự nhiên không rõ loài.
Nếu chỉ ở 2 ngày 1 đêm thì cắt bớt bữa nào?
Bỏ bữa tối ngày hai và bữa cơm chiên. Giữ bữa tối ngày một với một món kho nấu dư, bữa sáng ngày hai và bữa trưa ngày hai ăn lại món kho trước khi về. Lượng đi chợ còn khoảng một nửa.
Đồ ăn còn lại khi trả nhà xử lý ra sao?
Đồ khô chưa mở mang về; rau củ còn tươi có thể hỏi chủ nhà có dùng không; đồ đã nấu thì ăn hết trong bữa cuối hoặc bỏ đúng chỗ rác. Không để lại thức ăn trong tủ lạnh khi chưa hỏi chủ nhà.