Quanh hồ Tà Đùng, tiệm sửa xe máy và vá lốp thường có ở khu trung tâm xã và dọc các trục đường chính, còn gara ô tô, cây xăng lớn thì thưa hơn, có khi phải ra khu đông dân hơn mới có. Vì vậy, việc nên làm nhất là đổ đầy bình xăng trước khi rời đường lớn, kiểm tra xe trước chuyến đi, và lưu sẵn cách liên lạc nhờ giúp khi xe gặp sự cố trên đường đất dẫn vào nhà nghỉ.
Bài không nêu tên tiệm, gara hay giá sửa, chỉ nói cách chuẩn bị và cách xử lý khi xe có vấn đề ở vùng đồi quanh hồ.
Đường vào nhà nghỉ: vì sao xe dễ gặp sự cố
Đường chính tới vùng hồ là đường nhựa, nhưng đoạn cuối vào nhiều căn nhà nghỉ là đường đất đỏ, đường bê tông hẹp, có dốc và khúc cua. Mùa khô, đất đỏ bụi mù và có đá nhỏ; mùa mưa, đất đỏ trơn như mỡ, bánh xe dễ trượt, dễ sa lầy.
Xe máy dễ thủng lốp vì đá nhọn, đinh, dây thép rơi trên đường vườn. Ô tô gầm thấp dễ chạm gầm ở những đoạn đường lồi lõm. Xe số tự động lên dốc dài liên tục dễ nóng máy nếu chở nặng.
Phanh là bộ phận làm việc nhiều nhất khi xuống dốc. Giữ phanh liên tục trên dốc dài làm phanh nóng, mất tác dụng. Tài xế quen đường đồi thường dùng số thấp để ghìm tốc độ thay vì đạp phanh liên tục.
Hiểu những rủi ro này không phải để ngại đi, mà để chuẩn bị đúng. Hỏi chủ nhà trước đoạn cuối vào nhà là đường gì, xe gì vào được, mùa mưa có cần dừng ngoài đường lớn không.
Một rủi ro ít người để ý là xe tải chở nông sản, vật liệu xây dựng cũng đi trên những con đường này, nhất là mùa thu hoạch. Gặp xe lớn trên đường hẹp, dừng lại nhường ở chỗ rộng, đừng cố vượt hay chen qua.
Đổ xăng: đổ đầy trước khi vào vùng đồi
Cây xăng ở vùng nông thôn thưa hơn thành phố. Dọc quốc lộ thường có, nhưng khi đã rẽ vào các đường xã, đường thôn, khoảng cách giữa các cây xăng có thể xa. Ở nhà nghỉ vài ngày, nếu đi lại nhiều trên đường đồi, xăng hao nhanh hơn bình thường.
Thói quen nên có: đổ đầy bình ở cây xăng cuối cùng trên đường lớn trước khi vào vùng hồ. Trước khi về, kiểm tra xăng còn đủ ra tới đường lớn không. Đừng để kim xăng xuống vạch đỏ rồi mới tìm cây xăng ở vùng đồi.
Ở một số thôn, có tiệm tạp hoá bán xăng đóng chai cho xe máy. Đây là cách cứu nguy khi cần, nhưng chất lượng và an toàn không bằng cây xăng. Chỉ dùng khi thật cần, và hỏi người dân chỗ nào bán.
Với xe điện, hỏi chủ nhà trước có chỗ sạc không, ổ cắm có đủ công suất không. Vùng hồ hiện chưa nhiều trạm sạc công cộng như thành phố, nên tính quãng đường đi về và sạc đầy trước khi tới.
Ghi nhớ vị trí cây xăng cuối cùng trên đường vào. Khi ở vài ngày và muốn ra ngoài chơi, anh chị sẽ biết phải tính quãng đường từ đó, không phải tìm lại từ đầu.
Mang theo ít tiền mặt khi đổ xăng ở vùng xa. Phần lớn cây xăng đã nhận thẻ và chuyển khoản, nhưng khi mất sóng hay mất điện, tiền mặt là cách chắc chắn nhất.
Kiểm tra xe trước chuyến đi
Một lần kiểm tra ở gara quen trước khi đi giúp tránh phần lớn sự cố trên đường đồi. Những thứ nên kiểm tra: lốp còn gai không, áp suất lốp đúng chưa, có lốp dự phòng không; phanh có ăn đều không; nước làm mát, dầu máy đủ chưa; đèn pha, đèn xi nhan có sáng không.
Với xe máy, kiểm tra thêm xích, nhông, má phanh, và mang theo bộ vá lốp nhỏ nếu biết dùng. Lốp không ruột tự vá được với bộ dụng cụ đơn giản, giúp đi tiếp tới tiệm gần nhất.
Với ô tô, kiểm tra lốp dự phòng có hơi không, có kích, có cờ lê tháo bánh không. Nhiều người chỉ phát hiện lốp dự phòng xẹp đúng lúc cần dùng.
Mang theo dây kéo, đèn pin, áo mưa, găng tay. Mùa mưa thêm một tấm bạt hoặc ván gỗ nhỏ để kê bánh nếu xe sa lầy. Những thứ này chiếm ít chỗ trong cốp nhưng rất cần khi gặp sự cố.
Nếu thuê xe máy tại chỗ, kiểm tra kỹ phanh, đèn, lốp trước khi nhận, chụp ảnh tình trạng xe. Hỏi người cho thuê số liên lạc khi xe hỏng giữa đường, và họ có đến hỗ trợ không.
Thủng lốp, chết máy giữa đường: làm gì
Khi xe máy thủng lốp, dừng xe vào lề an toàn, không cố chạy tiếp lâu vì có thể hỏng vành. Nếu gần khu dân cư, dắt xe tới tiệm vá gần nhất; người dân trong vùng thường sẵn lòng chỉ đường. Nếu xa, gọi chủ nhà nhờ hỏi người quen có thể mang dụng cụ ra.
Với ô tô, bật đèn cảnh báo, đặt vật cảnh báo phía sau xe nếu có. Trên đường đồi có khúc cua, xe dừng ở chỗ khuất rất nguy hiểm. Nếu được, đẩy hoặc lái chậm tới đoạn thẳng, rộng hơn rồi mới thay lốp.
Nếu xe chết máy, không khởi động được, gọi chủ nhà trước. Chủ nhà nghỉ thường biết thợ sửa xe trong vùng, có thể gọi thợ tới hoặc nhờ người giúp kéo xe. Gọi cứu hộ từ thành phố lên có thể mất nhiều thời gian.
Nếu xe sa lầy trên đường đất, đừng rồ ga liên tục làm bánh xe đào sâu thêm. Kê ván, đá, cành cây dưới bánh, nhờ người đẩy, đi chậm và đều. Nếu không ra được, nhờ người dân hay chủ nhà giúp, đừng cố một mình khi trời đã tối.
Ghi chú vị trí xe hỏng bằng định vị trên điện thoại, gửi cho chủ nhà hoặc người tới giúp. Trên đường đồi nhiều khúc cua giống nhau, mô tả bằng lời rất dễ nhầm.
Tìm chỗ sửa xe: hỏi ai
Chủ nhà: người biết rõ nhất thợ sửa xe trong vùng, tiệm nào mở giờ nào, thợ nào có thể tới tận nơi. Lưu số của chủ nhà trước khi đi.
Người dân dọc đường: ở vùng quê, hỏi người đang đứng ở sân, người bán tạp hoá thường được chỉ ngay tiệm vá gần nhất.
Tài xế quen trong vùng: nếu đã có tài xế đưa đón quen, họ thường biết các gara, tiệm sửa xe dọc đường.
Danh bạ của trang: để biết trong xã có những cơ sở sửa chữa, vận tải nào đăng ký kinh doanh, anh chị có thể tra trong danh bạ doanh nghiệp của trang, rồi gọi hỏi trước.
Bảo hiểm và cứu hộ của hãng: nếu xe có gói cứu hộ của hãng hay bảo hiểm, lưu số cứu hộ và hỏi trước phạm vi phục vụ có tới vùng hồ không, thời gian chờ thường bao lâu.
Lái xe mùa mưa trên đất đỏ
Mùa mưa là mùa xe dễ gặp sự cố nhất. Đất đỏ sau mưa trơn trượt, có đoạn bị nước xói thành rãnh, có đoạn sạt lở nhẹ. Nếu không quen, nhiều người chọn dừng xe ở đường lớn hoặc chỗ chủ nhà chỉ, rồi đi bộ hoặc nhờ xe máy của người địa phương chở vào.
Đi vào buổi sáng, khi đường đã ráo bớt sau mưa đêm. Tránh đi vào chiều muộn, khi mưa giông thường đến, và tránh đi sau khi trời tối. Đường đồi tối, trơn, không có đèn đường là sự kết hợp nguy hiểm.
Nếu chủ nhà nói đường vào đang xấu, nên tin. Chủ nhà không có lý do gì để làm khách ngại; họ nói vì đã thấy xe sa lầy, xe trượt ở chính đoạn đó.
Khi trời mưa to, sấm sét, không nên lái xe trên đường đồi. Tìm chỗ trú an toàn, chờ mưa ngớt. Một chuyến đi trễ vài giờ vẫn hơn một sự cố giữa đường.
Sau chuyến đi mùa mưa, rửa gầm xe và bánh xe. Đất đỏ bám dày, khô lại cứng như gạch, làm nặng xe và có thể ảnh hưởng phanh, giảm xóc nếu để lâu.
Nếu buộc phải đi khi đường trơn, giảm áp suất lốp một chút theo khuyến cáo của người quen đường có thể giúp bánh bám hơn, nhưng nhớ bơm lại khi ra đường nhựa. Hỏi tài xế địa phương trước khi làm.
Đi xe máy quanh hồ: những điều riêng
Nhiều khách ở nhà nghỉ thích chạy xe máy quanh hồ, đi chợ, đi một vòng thôn. Xe máy linh hoạt trên đường nhỏ, nhưng đường đồi đất đỏ đòi hỏi tay lái chắc. Người chưa quen đường dốc, đường trơn nên đi chậm, tránh đi một mình vào đường lạ.
Đội mũ bảo hiểm cài quai, mặc áo dài tay, đi giày có đế bám. Mùa mưa, áo mưa bộ an toàn hơn áo mưa cánh dơi, vì cánh áo dễ cuốn vào bánh xe hay bay che mắt khi gió mạnh.
Xuống dốc dài, dùng số thấp với xe số, phanh nhẹ nhàng và đều cả hai phanh. Không phanh gấp trên đất đỏ ướt, bánh xe dễ trượt. Lên dốc, giữ ga đều, đừng dừng giữa dốc nếu không cần thiết.
Không chở quá số người, không chở đồ cồng kềnh che tầm nhìn. Buổi tối, đường quê không đèn, có trâu bò, chó thả rông, người đi bộ không mặc áo phản quang. Hạn chế chạy xe sau khi trời tối, nhất là sau một bữa tối có rượu bia.
Thuê xe, gọi xe thay vì tự lái
Không phải ai cũng quen lái trên đường đồi đất đỏ. Với người không tự tin, nhất là mùa mưa, cách an toàn là thuê xe có tài xế quen đường, hoặc đi xe khách tới điểm gần nhất rồi nhờ chủ nhà, xe ôm địa phương đón vào.
Tài xế trong vùng biết đoạn nào trơn, đoạn nào sạt, giờ nào nên đi. Họ cũng biết gara, tiệm vá dọc đường. Chi phí thuê xe có thể cao hơn tự lái, nhưng đổi lại sự an tâm cho cả gia đình.
Nếu tự lái ô tô từ thành phố lên, có thể để xe ở chỗ đậu an toàn gần đường lớn mà chủ nhà gợi ý, rồi dùng xe máy hoặc xe nhỏ hơn cho những chuyến đi quanh hồ. Hỏi chủ nhà xem có phương án như vậy không.
Chuyện xe đưa đón trong vùng có bài riêng trong chuyên mục này; ở đây chỉ nhắc rằng không tự lái cũng là một lựa chọn khôn ngoan, không phải là dấu hiệu yếu tay lái.
Câu hỏi thường gặp
Quanh hồ Tà Đùng có tiệm sửa xe máy không?
Có, tiệm sửa xe máy và vá lốp thường có ở khu trung tâm xã và dọc các trục đường chính. Đi sâu vào thôn thì thưa hơn. Hỏi chủ nhà hoặc người dân dọc đường để được chỉ tiệm gần nhất, và lưu số chủ nhà để nhờ khi cần.
Cây xăng gần Tà Đùng có nhiều không?
Dọc quốc lộ thường có cây xăng, nhưng đường xã, đường thôn quanh hồ thì thưa. Nên đổ đầy bình ở cây xăng cuối cùng trên đường lớn trước khi vào vùng hồ, và kiểm tra xăng đủ để ra đường lớn trước khi về.
Ô tô gầm thấp có vào được nhà nghỉ quanh hồ Tà Đùng không?
Tuỳ đường vào từng căn. Có căn đường bê tông tới cổng, có căn đoạn cuối là đường đất lồi lõm dễ chạm gầm. Hỏi chủ nhà trước, nhất là mùa mưa. Có khi nên dừng xe ở đường lớn và nhờ chủ nhà đón vào.
Xe sa lầy trên đường đất đỏ thì xử lý thế nào?
Đừng rồ ga liên tục làm bánh đào sâu thêm. Kê ván, đá, cành cây dưới bánh, nhờ người đẩy, đi chậm và đều. Nếu không ra được hoặc trời đã tối, gọi chủ nhà nhờ người giúp thay vì cố một mình trên đường dốc trơn.
Nên kiểm tra gì cho xe trước khi đi Tà Đùng?
Lốp còn gai và đủ hơi, có lốp dự phòng; phanh ăn đều; dầu máy, nước làm mát đủ; đèn hoạt động. Mang theo đèn pin, dây kéo, áo mưa, găng tay. Xe máy nên mang bộ vá lốp nhỏ nếu biết dùng.
Xe điện đi Tà Đùng có sạc được không?
Vùng hồ hiện chưa nhiều trạm sạc công cộng như thành phố. Hỏi chủ nhà trước có chỗ sạc và ổ cắm đủ công suất không, tính quãng đường đi về và sạc đầy trước khi tới. Với xe máy điện, quãng đường đồi dốc làm hao pin nhanh hơn.