Trước khi đặt một căn nhà nghỉ ở Tà Đùng, hãy hỏi chủ nhà bốn điều về giấc ngủ: có bao nhiêu chỗ ngủ thật (giường, cỡ giường, phòng có cửa riêng), mỗi giường có chăn dày và có chăn dự phòng không, phòng ngủ có kín gió không, và nước nóng là loại gì, đủ cho mấy người tắm liên tục. Đêm vùng hồ se lạnh, mùa mưa và cuối năm lạnh hơn; bốn câu này quyết định cả nhà có ngủ ngon hay không.
Vùng hồ Tà Đùng thuộc xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng, nằm trên cao nguyên. Ban ngày có thể ấm, nhưng sau khi mặt trời lặn nhiệt độ xuống nhanh, gió từ hồ thổi lên sườn đồi. Bài này không đưa con số nhiệt độ vì mỗi ngày mỗi khác; thay vào đó là những câu hỏi cụ thể và cách đọc câu trả lời.
Đếm chỗ ngủ thật, không đếm "sức chứa"
Nhiều căn nhà ghi sức chứa, như "phù hợp sáu khách". Con số ấy có thể tính cả đệm phụ, sofa giường, hay giả định hai trẻ nhỏ ngủ ghép với bố mẹ. Với nhóm toàn người lớn, sức chứa thật có thể thấp hơn.
Câu hỏi nên đặt: căn có mấy phòng ngủ, mỗi phòng mấy giường, giường cỡ bao nhiêu (một mét hai, một mét sáu, một mét tám), ngoài giường còn chỗ ngủ nào khác (sofa, đệm, gác), chỗ đó có kín đáo không. Với từng câu trả lời, tự sắp xếp nhóm mình vào: ai ngủ với ai, ở đâu.
Nếu có trẻ em, nói rõ tuổi. Trẻ ba tuổi ngủ ghép với bố mẹ thoải mái; trẻ mười hai tuổi gần bằng người lớn, nên tính như một người. Nếu có em bé cần cũi, hỏi căn nhà có cũi không hoặc mang cũi gấp theo.
Một điểm hay bị bỏ qua: phòng nào có cửa đóng được. Một phòng khách có sofa giường không có cửa thì người ngủ ở đó sẽ bị đánh thức bởi người dậy sớm, người đi vệ sinh đêm.
Chăn: dày bao nhiêu là đủ
Ở phố, chăn mỏng là đủ. Ở vùng hồ Tà Đùng, đêm có lúc lạnh thật sự, nhất là những tháng cuối năm và những đêm mưa. Một tấm chăn mỏng trang trí như trong khách sạn biển sẽ không giữ ấm nổi. Cần chăn dày, loại chăn bông hoặc chăn lông vũ, hoặc chăn mỏng kèm thêm một tấm chăn len.
Câu hỏi nên đặt: mỗi giường có chăn dày không, có chăn dự phòng trong nhà không, có thể xin thêm chăn nếu lạnh không. Với trẻ nhỏ và người lớn tuổi, nên hỏi thêm có chăn riêng cỡ nhỏ hoặc túi sưởi không.
Nếu chủ nhà trả lời mơ hồ, có thể mang theo một tấm chăn mỏng hoặc túi ngủ nhẹ từ nhà, nhất là khi đi bằng ô tô. Ngoài ra, mang áo ấm mặc ngủ, tất dày, mũ len cho trẻ. Thừa còn hơn thiếu ở vùng đồi.
Phòng có kín gió không
Chăn dày tới đâu cũng khó giữ ấm nếu phòng lùa gió. Nhiều căn nhà nghỉ ở vùng đồi làm bằng gỗ, có cửa kính lớn để nhìn cảnh, có khe hở ở mái, cửa, sàn. Ban ngày thoáng mát dễ chịu, ban đêm gió lùa qua khe làm phòng lạnh hơn ngoài trời tưởng tượng.
Câu hỏi nên đặt: phòng ngủ có cửa sổ đóng kín được không, có rèm dày không, nhà làm bằng gì, mái có trần không. Nhà có trần, tường gạch hoặc gỗ dày, cửa kính kín thường ấm hơn nhà gỗ mỏng, mái tôn không trần.
Hướng phòng cũng ảnh hưởng. Phòng hướng thẳng ra hồ đón gió nhiều nhất, đẹp nhất, nhưng lạnh nhất. Phòng nằm phía trong, khuất gió thì ấm hơn. Với người lớn tuổi, trẻ nhỏ, nên ưu tiên phòng khuất gió.
Nếu chủ nhà nói nhà gỗ, mái tôn, cửa lớn, đừng vội loại; nhiều căn như vậy vẫn ấm nhờ chăn tốt, rèm dày, có sưởi. Chỉ cần biết trước để chuẩn bị thêm áo ấm, và hỏi chủ nhà khách trước đây có ai kêu lạnh không, họ thường xử lý ra sao.
Có máy sưởi, quạt sưởi không
Một số căn nhà nghỉ ở vùng cao có quạt sưởi hoặc máy sưởi điện nhỏ, nhất là căn phục vụ khách mùa lạnh. Nếu có, đó là điểm cộng lớn với gia đình có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi. Hỏi chủ nhà có không, dùng có phụ thu không, có giới hạn giờ dùng không.
Khi dùng máy sưởi, cần chú ý an toàn: không đặt gần chăn, rèm, quần áo; không để chạy suốt đêm trong phòng kín; không để trẻ nhỏ chạm vào. Một số loại sưởi làm khô không khí, nên để một chậu nước nhỏ trong phòng hoặc uống đủ nước.
Không nên tự mang bếp than, bếp củi vào phòng ngủ để sưởi. Đốt than trong phòng kín có thể gây ngộ độc khí, rất nguy hiểm. Nếu căn nhà không có sưởi, giữ ấm bằng chăn dày, áo ấm và đóng kín cửa là cách an toàn nhất.
Một túi chườm nóng hoặc bình giữ nhiệt đựng nước ấm, quấn trong khăn, đặt vào chăn trước khi ngủ mười lăm phút là cách sưởi đơn giản, an toàn mà nhiều người vùng cao vẫn dùng. Mang theo một chiếc nếu đi mùa lạnh với người lớn tuổi; nhớ kiểm nắp kín và không dùng nước sôi trực tiếp.
Nước nóng: loại gì, đủ cho mấy người
Nước nóng ở vùng lạnh là chuyện lớn. Một buổi sáng lạnh, vòi sen chỉ ra nước âm ấm rồi nguội dần, người thứ ba trong nhóm phải tắm nước lạnh: đó là trải nghiệm khiến nhiều khách nhớ mãi, theo nghĩa không vui.
Các loại nước nóng hay gặp: bình nóng lạnh điện có bình chứa (dung tích quyết định số người tắm liên tục), máy nước nóng trực tiếp (không giới hạn lượng nhưng nhiệt độ phụ thuộc lưu lượng), nước nóng năng lượng mặt trời (ngày nắng tốt, ngày mưa liên tục có thể yếu, thường có điện hỗ trợ). Hỏi chủ nhà loại nào và bao nhiêu người tắm liên tục được.
Nếu căn chỉ có một bình nhỏ, nhóm nên chia giờ tắm: một nửa tắm tối, một nửa tắm sáng, hoặc giãn cách để bình kịp đun lại. Hỏi chủ nhà bình đun lại mất bao lâu để sắp xếp.
Giường, gối, đệm: những chi tiết của giấc ngủ
Ngoài số giường, chất lượng giường cũng đáng hỏi. Đệm quá cứng, quá mềm, lò xo kêu cót két, gối quá cao hay quá thấp đều có thể làm mất giấc, nhất là với người lớn tuổi hay người đau lưng. Ở căn nhà nghỉ nhỏ, đồ đạc không đồng đều như khách sạn chuẩn, nên hỏi không thừa.
Câu hỏi nên đặt: đệm loại gì, dày bao nhiêu, mỗi người mấy gối, có gối dự phòng không. Nếu có người kén gối, mang gối quen từ nhà là cách đơn giản nhất. Gối quen giúp cơ thể nhận ra đã tới giờ ngủ, nhất là đêm đầu ở chỗ lạ.
Ga giường, vỏ chăn, vỏ gối có được thay mới cho mỗi lượt khách không cũng là câu hỏi hợp lý. Phần lớn chủ nhà tử tế đều thay, nhưng hỏi để yên tâm. Với người dị ứng bụi, hỏi thêm chăn có được giặt, phơi thường xuyên không, vì vùng ẩm dễ có mùi ẩm mốc.
Với trẻ nhỏ hay lăn khi ngủ, hỏi giường có sát tường không, có thể kê thêm thanh chắn không. Một chiếc giường cao không chắn, đặt giữa phòng, có thể khiến bố mẹ thức canh cả đêm.
Phòng tắm ấm và an toàn
Phòng tắm ở vùng lạnh không chỉ cần nước nóng mà còn cần ấm. Một phòng tắm có cửa sổ lớn không kín, gió lùa, sàn lạnh, tắm xong bước ra là run. Hỏi chủ nhà phòng tắm có kín gió không, có đèn sưởi không, có chỗ treo đồ khô ráo không.
An toàn là chuyện thứ hai. Sàn phòng tắm lát gạch bóng dễ trơn khi ướt; với người lớn tuổi và trẻ nhỏ, nên hỏi có thảm chống trơn, có tay vịn không. Nếu không có, mang theo một tấm thảm chống trơn nhỏ không tốn nhiều chỗ mà rất đáng.
Vị trí phòng tắm cũng quan trọng ban đêm. Phòng tắm nằm ngoài nhà, phải đi qua hiên lạnh, là điều khó chịu khi phải dậy đi vệ sinh lúc nửa đêm. Hỏi chủ nhà phòng tắm nằm trong nhà hay ngoài, cách phòng ngủ bao xa, đường đi có đèn không.
Câu hỏi về giấc ngủ, tóm gọn
Bảng gom các câu hỏi ở trên thành một danh sách để chép vào tin nhắn gửi chủ nhà. Cột bên phải là kiểu trả lời đủ rõ để anh chị yên tâm đặt.
| Câu hỏi | Câu trả lời tốt trông thế nào |
|---|---|
| Mấy phòng ngủ, mấy giường, cỡ giường? | "Hai phòng, mỗi phòng một giường một mét tám, phòng khách có sofa giường cho một người lớn" |
| Chăn có dày không, có chăn dự phòng không? | "Chăn bông dày, tủ có thêm hai chăn len, lạnh cứ lấy dùng" |
| Phòng có kín gió không? | "Phòng trong tường gạch có trần, cửa kính đóng kín; phòng ngoài nhìn hồ hơi lạnh hơn" |
| Có sưởi không? | "Có một quạt sưởi nhỏ, để ở phòng trong, dùng khi cần" |
| Nước nóng loại gì, đủ mấy người? | "Bình điện lớn, bốn người tắm liên tục được, người thứ năm đợi một lúc" |
| Có đồ cho em bé không? | "Có cũi gấp, có thêm chăn nhỏ, cần thì báo trước để chuẩn bị" |
Nếu câu trả lời chỉ là "có đủ hết", hỏi lại cụ thể từng câu. Đêm lạnh ở vùng đồi không phải chuyện để đoán.
Khi tới nơi mà vẫn lạnh
Dù đã hỏi kỹ, đôi khi đêm đầu vẫn lạnh hơn dự kiến, nhất là khi có đợt gió mùa. Đừng chịu đựng cả đêm; nhắn chủ nhà xin thêm chăn ngay từ buổi tối, đừng đợi nửa đêm. Phần lớn chủ nhà ở vùng lạnh đều có chăn dự phòng.
Những cách tự giữ ấm: mặc thêm áo, đi tất, đội mũ len khi ngủ; đóng hết cửa sổ, kéo rèm; đổ nước nóng vào bình giữ nhiệt quấn khăn đặt trong chăn; uống một cốc nước ấm trước khi ngủ. Cho trẻ nhỏ ngủ giữa hai người lớn.
Nếu phòng thật sự lùa gió vì cửa hỏng, khe hở lớn, chụp ảnh và báo chủ nhà. Có thể đổi sang phòng khác trong căn nếu còn, hoặc chủ nhà xử lý tạm. Ghi lại để lần sau chọn căn khác hoặc chọn mùa ấm hơn.
Sáng hôm sau, mở cửa cho nắng vào, phơi chăn ra hiên một lúc nếu trời nắng để chăn khô và ấm hơn cho đêm thứ hai. Ở vùng ẩm, chăn để lâu trong tủ có thể hơi ẩm; phơi nắng nửa giờ đã khác hẳn.
Câu hỏi thường gặp
Đêm ở Tà Đùng có cần mang chăn từ nhà không?
Thường không cần nếu chủ nhà xác nhận có chăn dày và chăn dự phòng. Nếu câu trả lời mơ hồ, hoặc đi cùng trẻ nhỏ, người lớn tuổi vào mùa lạnh, nên mang thêm một chăn mỏng hoặc túi ngủ nhẹ khi đi ô tô.
Nước nóng năng lượng mặt trời có đủ dùng ngày mưa không?
Ngày mưa liên tục, nước nóng năng lượng mặt trời có thể yếu. Nhiều hệ thống có điện hỗ trợ đun thêm. Nên hỏi chủ nhà ngày mưa thì nước nóng ra sao, có cần bật thêm gì không.
Có nên đốt than trong phòng ngủ cho ấm không?
Không nên. Đốt than, củi trong phòng kín có thể gây ngộ độc khí rất nguy hiểm. Giữ ấm bằng chăn dày, áo ấm, đóng kín cửa và dùng máy sưởi điện nếu căn nhà có, đặt xa chăn rèm.
Phòng nhìn ra hồ có lạnh hơn phòng khác không?
Thường có, vì đón gió từ hồ thổi lên và có cửa kính lớn. Người lớn tuổi và trẻ nhỏ nên ngủ phòng khuất gió; phòng nhìn hồ hợp với người trẻ, khoẻ, thích dậy sớm ngắm sương.
Sức chứa ghi sáu người có nghĩa sáu người lớn không?
Không chắc. Sức chứa có thể tính cả đệm phụ, sofa, hoặc trẻ nhỏ ngủ ghép. Hỏi cụ thể số giường, cỡ giường và chỗ ngủ phụ để tự sắp xếp nhóm mình.
Làm gì khi nửa đêm thấy lạnh mà không muốn gọi chủ nhà?
Mặc thêm áo, tất, đội mũ len; đóng kín cửa, kéo rèm; dùng bình nước nóng quấn khăn đặt trong chăn; ngủ sát nhau. Sáng hôm sau báo chủ nhà để có thêm chăn cho đêm tiếp theo.